શાશ્વત સંવાદ — ૧૨

સ્વરૂપની અનુભૂતિ યોગ છે. એ શેનો માર્ગ છે? તો કે એકાગ્રતાનો માર્ગ. બધી શક્તિઓનો એક જ સંયમ કરી અને પછી એ ચેનલમાં ચાલવાનું એટલે સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને અનન્ય નિષ્ઠા માંગે છે. એ મહાપુરુષના શરણમાં જ થાય. એકલા એકલા, જાતે જાતે આપણે ફાવે એમ કરવા બેસીએ તો કઈનું કઈ થાય. જે કાર્ય આરંભે અને અધવચ્ચે ના છોડે પણ પૂરું જ કરી દે, એને કહેવાય નિષ્ઠાવાન. એક નિષ્ઠા, માત્ર એક જ ભરોસો, દ્રઢતા. "મહારાજ મને મારા આત્મા સુધી લઈ જશે જ." ગુરુ મહારાજ જીવને જીવ મટાડીને આત્મા સુધી લઈ જાય છે. "તારું જીવપણું ગયું કે હવે જો છોતરું ચડાયું તું તે સંસાર રૂપી તે મેં છોડી કાઢ્યું કે શું? ઘસી ઘસીને, તાપ આપીને, બધું કરીને કે હવે ખાંડી બાડીને બધું તૈયાર કરી દીધું કે જેમ ડાંગરનું ફોતરું ઉડાડે ને એવી રીતે આપણે સંસારનું ફોતરું ઉડાડી આપે ગુરુ મહારાજ."

જીવભાવ જગતની ઉપાધિઓમાંથી ઊભો થાય છે. જીવભાવ જગતની ઉપાધિઓમાંથી ઊભો થાય છે. જગતમાં જીવવા માટે તમારે આ જાતના રક્ષણ, આરક્ષણ, ફલાણું, ઢેકણું, બધું રિઝર્વેશન બધું લેવું પડે છે. જીવતા રહેવા માટે તમને એમ લાગે છે કે આ બહુ જરૂરી છે. વાસ્તવમાં આ બધું અનાવશ્યક બધું હતું પણ તમે ભેગું કર્યું તું. હવે આ બધાની સાથે મય જવાય એવું નથી. આત્મારૂપી સોયમાં આ શરીરરૂપી દોરો જઈ શકે એવો છે જ નહીં. બહુ જાડો ને ગાઢો થઈ ગયો છે. તારે કે હવે ઉપરથી ઉતાર કે તારું બધું ચડાયેલું બધું જેટલું હોય એટલું. પછી આમ પાતળો દોરો સરસ મજાનો થાય. આત્મારૂપી સોયમાં પછી એ પરોવાય. એટલે ગુરુ મહારાજ જીવને જીવ મટાડીને આત્મા સુધી લઈ જાય છે.

જ્ઞાન વડે આત્મભાવ જાગ્રત થાય છે. એનાથી મુક્તિ. કઈ મુક્તિ? તો કે જન્મ મરણથી મુક્તિ. યોની શૃંખલાઓથી મુક્તિ થાય છે. તમારી લખચોરાશીમાં ગોળ ગોળ ગોળ ગોળ પેલો ફરે છે તેમાંથી એની મુક્તિ થાય. ગુરુ વાક્ય નિષ્ઠા, દ્રઢ વિશ્વાસ એ જ આજ્ઞા. "એમણે કીધું છે ને એમ જ છે." એમાં કોઈ બાંધછોડ નહીં, શંકા કુશંકા નહીં, દલીલ નહીં. મનથી, વચનથી કોઈ રીતે નહીં. વૃત્તિઓ બહેકે પછી મન થાય છે અને માર ખાતા ખાતા તો જન્મારો પૂરો થાય. વૃત્તિઓ પર નિયંત્રણ કરો. ઇન્દ્રિયો પર લગામ. "મન લાવજો ઘેર, ઘરમાં બેસી રહેજે, બહાર નથી નીકળવાનું." મનને પણ બહાર નથી જ જવાનું. આ સંયમ કહેવાય. આત્મપદ છે પૂર્ણ પદ. જો પૂર્ણ છે તે પ્રાપ્ત થાય છે તો પછી આ બધું અપૂર્ણને શું કરવા તું લેવા જાય છે? નરે નકામાં કાંકરા છાપો ને આવું જ બધું ઉચકી ઉચકીને ઘરમાં લાવે છે.

કચરો જ લાવે છે ને તું? આ જીવન તું વેડફે છે આત્મા વેચીને રૂપિયા માટે. યાદ રાખ, દૈવી સંપત્તિ એ જ કમાણી છે. એ શાશ્વત કમાણી છે. આ ટેમ્પરરી છે અને વલુરી વલુરીને લોહી કાઢી કાઢીને જશે એ આ સંપત્તિ. પણ પેલી સાતા આપશે. કેમ દૈવી સંપત્તિ? તને જરાય તકલીફ નહીં પડે, અજંપો નહીં થાય, ઊંઘ આવી જ જશે તને રોજ રાતે. ઊંઘ આવી જ જશે. બોલ, કેવી સરસ વાત!

શરીરમાં આવેશો ઊભા થાય. દુનિયાના વ્યવહારોથી ઉપર ઉઠેલી વૃત્તિ મારા પોતાના સ્વરૂપમાં ભળી જાય. બસ, બીજી કશી માગણી કરવા જેવું નથી. આટલું માંગો. આ છે પરમ કલ્યાણનું રહસ્ય. આવેગ, આવેશ અને જ્ઞાનીથી ઉપર ઉઠ. વૃત્તિઓ આપોઆપ શાંત થશે. આ છે આત્માનું પરમ રહસ્ય. વૃત્તિઓ એટલે વિચારોનું વલણ, વેણ. વિચારો કઈ બાજુ વહી રહ્યા છે એનાથી એ શક્તિઓ ઊભી થાય છે. એક આખી ફોર્સ ઊભો થાય છે અને પછી એ વેણ ખેંચી જાય છે કોને? ઇન્દ્રિયોને. તું સમજ જ, વિચારમાંથી વૃત્તિ અને જીવન એ એની વૃત્તિની આવૃત્તિ છે. ખબર પડી? વૃત્તિ ક્યાંય ચીપકવા ના દેવાય. આત્મા સહેજે થવાય. બસ આટલું જ જો કરે ને કોઈ. વૃત્તિને ક્યાંય ચોંટવા જ નહીં દેવાની કે આપણા મનમાં તારે કે એક ક્ષણ માટેની જગ્યા જ નથી કે તાર માટે. "નો એન્ટ્રી." આપણે કાલે પેલા મંદિરમાં ગોળ ગોળ ફરીને જતા હતા ને પેલી દોરી બાંધ બાંધ કરેલી.

એવડી અમથી જ દોરી હતી. અંધારામાં તો દેખાય નહીં એવી. પણ તોય બધા ગયા ને સાચા રસ્તે ગયા ને સાચા રસ્તે બહાર આયા પાછા. કોઈ ભૂલ નહીં. બસ એવી રીતના કરી મૂકવાનું તારે કે છે.

"આત્મા સહેજે થવાય." સ્વરૂપનું નિત્ય સ્મરણ એ જ કહેવાય આત્માનું. આત્માનું સંધાન. પછી "યદ્ ગત્વા ન નિવર્તન્તે તદ્ધામ પરમં મમ." તો કે બસ આ મારા સ્વરૂપની અંદર હવે તું આવી ગયો. હવે તારે બીજે કશાય જવાનું રહેતું. તું આત્મા સ્વરૂપમાં સ્થિર થઈ ગયો. પૂરું થઈ ગયું કે તારું કામ. આત્મા શુદ્ધ જ છે, અલિપ્ત જ છે, અસંગ છે. એટલા માટે કાંઈ પણ એને સ્પર્શતું જ નથી. અને આ પંચમહાભૂતો કભી નહીં એને પહોંચી જ ના શકે આત્માને. પાંચમાં આ પાંચ ભૂતડા પહોંચતા હશે કે પૃથ્વી, જળ, વાયુ, અગ્નિ, આકાશ? એની પહોંચ જ નથી કે છે. તો આ પાંચ તત્વોની તો ત્યાં સુધી આત્મા સુધી આમે તે આત્મા પ્રાપ્ત થઈ જાય છે એટલે એ બધા બાજુ પર જ રહી જતા હોય છે. પછી કાંઈ જરૂર પડતી નથી.

કોઈપણ સારા વિચારનો સંગ કરવો એ સત્સંગ છે. હવે સારો વિચાર કોનો થાય? સારામાં સારું શું? બ્રહ્મા, આત્મા. સારામાં સારું શું? સર્વશ્રેષ્ઠની શોધ કરો. તો શું થયું? એટલે શું? શું મળશે? તો કે આત્મા મળશે, બ્રહ્મ મળશે. બીજું કંઈ નહીં. હવે એનો સંગ કરવો, એના વિચારનો સંગ માત્ર કર્યા કરવો એ સત્સંગ છે. અને એ સત્સંગ તું તારા મનમાં કર્યા કર. બીજાની જોડે બેસીને અનુભવ થતો હોય એક વાત છે. સ્થૂળમાં તન થતું નથી, કોઈ જડતું નથી. અત્યારે આમ બહાર જશો ને આ બધા ગાર્ડનની અંદર બધા પેલાની રાહ જોતા બેઠેલા કાગડાઓ જેવું મોઢું કરીને આમ બેઠેલા ગરડા માણસો તમને ચારેય બાજુ દરેક ગાર્ડનમાં દેખાશે. હાજે હવારે આમ બધા બેઠા હોય રાહ જોતા, "જા હોય જા ને" એવી રીતે. અને હપ્તો છૂટ્યો કે ના છૂટ્યો એની જ ટેન્શન કર્યા કરતા હોય. "લે ભાઈ, છોડ ને તું હવે હપ્તાની વાત.

બધું પતી ગયું, રિટાયર થઈ ગયું." પણ તોય હજી "સરકાર આ ખવટું કર્યું અને આપણને આ અન્યાય કર્યું" એની વાતમાં.

બાકીનો નો ટાઈમ પૂરો કરતા હોય છે. તો કે, "ના, એવું ના કરીશ. તું એટલીસ્ટ તું તો બચી જાય, યાર! આ બધામાંથી તું બહાર નીકળ અને તું બસ આત્મવિચાર કર." જો, એને કીધું છે: "કર વિચાર તો પામ." આત્મવિચાર કરીશ તો જ પામીશ. બાકી, બીજે ગમે તે તું વિચારો કર્યા કરીશ તો તો તું મોકાડમાં જ ફસાવાનો છે. એ બધા કુવિચારો છે.

હા, એક જ વિચાર એટલે એને સત્સંગ કરાય. તું તારા મનને અંદર તું કર્યા કરજે. કોઈને શું ચેલો બનાવવો? શું કરવું? તું તારે તું તારા મનને જ તારો શિષ્ય બનાવી દે. હવે તું ગુરુ, તારું મન છે ને તું એ તારો શિષ્ય. બસ, હવે ગુરુ-શિષ્ય સંવાદ કર્યા કર. આવા સત્સંગથી આનંદ પ્રાપ્ત થઈ જાય તો પછી મન વાસનાઓ, વિષયોમાં સુખ નહીં શોધે. કારણ કે તને સુખની પ્રાપ્તિ ત્યાં થશે જ. આપણા અંદર જ મંડપ બાંધીને બેસવાનું. શું આનંદ કરવાનો? અંદર જ સાંભળવાનો અને સંભળાવનારો એ અંદર. બોલો, કેટલી બધી એ મોજ થઈ જાય! ફેસિલિટી તો જો! કહેવાનું કે, "હે મન, તું સાંભળ. ક્યાંય જઈશ નહીં. તને આપું છું તે તું લઈ લે. તું આનંદ કરીશ." તો આ સદગુરુના શબ્દો મનની વૃત્તિને શિષ્ય તરીકે સમર્પિત છે.

તમે વિચાર કરો, ક્લેશ કોઈ દિવસ સાચો હોય ખરો? અને સાચો હોય તો ક્લેશ થાય ખરો? તો ક્લેશ થાય ત્યારે સમજવાનું કે કંઈક ખોટું છે, કંઈક ખોટું થઈ રહ્યું છે. તો બી તો જાગવું જોઈએ ને આપણે? કે પછી ક્લેશમાં વહી જવાનું છે અને કઢાપો વધારવાનો છે? ક્લેશ ક્યારેય સાચો ના હોઈ શકે.

આત્મતત્વ પ્રાપ્ત થઈ ગયું પછી બીજાની જરૂર ક્યાં રહી? બાકીનું બધું નશ્વર. આત્મા એ જ ઈશ્વરથી ઉપર. આત્મા એ જ ઈશ્વરથી ઉપર. બાકી બધું નશ્વર. ઈશ્વર સહિત છેવટે લયમાં તો ઈશ્વરને સમાવવાનું છે, સંસારને પણ સમાવવાનું છે. એટલે નકામો પણ સાચો. એટલે અપરિવર્તનશીલ છે, અવ્યય આત્મા છે. એનો વ્યય ના થાય. એ વપરાય જ નહીં ને કોઈ જગ્યાએ! એનો ઉપયોગ રાખ્યો હોય તો પણ ના વપરાય. એનું નામ આત્મા. અને આવડો અમથો બરફનું મોટું ગચ્ચું રાખેલું હોય ને, એનો ઉપયોગ ના કરો તોય ઓગળી જાય, એનો વ્યય થઈ જાય. પણ આત્મા એવો ચૈતન્ય ઘન અને પાછો ઠંડો ઠંડો! આહા, શીતળ ટાઢક! એવું બધાને. જે આત્માને પ્રાપ્ત કરીને બેઠો, એની નજીક કોક ગયો તો એ ટાડો થવો. બોલો, કેવી સરસ મજાની વાત! તારે કે એનો અનુભવ ક્યારે થાય? એનો અનુભવ આત્મચિંતન દ્વારા જ થાય.

આત્માનું ચિંતન કર્યા જ કરે, કર્યા જ કરે: "હું આત્મા છું, હું શુદ્ધઆત્મા છું, હું બ્રહ્મ છું, હું પરબ્રહ્મ છું, હું ચિદાકાશ સ્વરૂપ સચ્ચિદાનંદ છું." આમાંથી કંઈ પણ પકડી દે. બસ, પછી એમાં રહેવાનું. એની તાણ બાંધ. ત્રણ મિનિટે પહોંચ, પછી આગળ વધ. એમ કરતાં કરતાં આત્મા પ્રગટ થઈ જ જશે.

તત્વવેતાઓએ શું જાણ્યું આત્મચિંતન દ્વારા? "તત્ ત્વમ અસિ" – એ તત્વ તું છે. હવે એણે જાણ્યું, તત્વદર્શીએ તું બી જાણી લે. પછી જગત પરથી મન ઉઠી જ જાય અને સંસારમાં કશા પર આસક્તિ થાય જ નહીં, પરમ રહસ્યના માર્ગમાં.

અનંત પ્રલોભનો છે, યાદ રાખો. આ પરમ રહસ્યનો માર્ગ છે. આત્માને પ્રાપ્ત કરવો, સાંપડવો નહીં સહેલ. પરમ રહસ્યના માર્ગમાં અનંત પ્રલોભનો છે. ધૂળને ધૂળથી સિદ્ધ ઢાંકો છો?

એક પટેલ હતા, એક પટલાણી. બે બહુ ભક્તિભાવવાળા, બહુ સારા. સત્સંગ નિત્ય કર્યા કરે, જ્યાં મોકો મળે ત્યાં સત્સંગ કર્યા કરે. બે જણા પછી એક ગામથી બીજે ગામ જવા નીકળે. તે પહેલાં એમ જોયું કે પટેલને ઠોકર વાગી જાય તો એને સોનાનો ગઠ્ઠો મળ્યો રોડ ઉપરથી, જ્યાંથી જતા હતા ત્યાંથી. પટેલને એમ થયું, "અબળા નારી જાત, જો આ સોનું જોઈ જશે ને ભાળી જશે તો પછી તો એની વૃત્તિઓ બગડી જાય. લાય, હું એને બચાવી લઉં. શું? લાય, હું બચાવી લઉં એને." એટલે પટેલે ઊભા થઈને પછી આમ બાજુમાં થોડી ધૂળ લઈને પછી એની ઉપર નાખવા માંડ્યા. પેલું આમ બે-ચાર વખત નાખ્યું ને તે પટલાણી જરા ધીમે ધીમે આવતા હતા પાછળથી. તેને જોયું કે આ પટેલ શું કરે છે? તે કહે, "શું કરો છો?"

જેમ પટેલે જવાબ ના આપ્યો, તે કહે, "ધૂળને ધૂળથી ઢાંકો છો?" પટેલ સીધો થઈ ગયો એકદમ. "વાહ! કે મારી પટલાણી તો મારા કરતાય ચડિયાતી નીકળી ગયા છે." સમજાયું કંઈ? ધૂળને ધૂળથી ના ઢાંકો, સીધ ઢાંકો. સૌકા આમ યાદ રાખો, "હું આત્મા જ છું, શરીર નહીં જ. સૂક્ષ્મ, શાશ્વત, અવ્યય." નામ માત્રના સ્મરણથી પાપનો નાશ થાય. ફાવે તો તમારું નામ લીધા કરો, પણ લો. એના જે સ્પંદનો છે ને, તેનાથી પણ બધા પાપ ખતમ થઈ જાય. જરૂરી નથી કે તમે કોઈ પણ, તમને શ્રદ્ધા બેઠી છે તે ઈશ્વરનું નામ લો, પણ તે ઈશ્વર કોનું નામ લે છે? તે ઈશ્વર કોનું ધ્યાન ધરે છે? એને તપાસ તો કરો કોક દાડો તો. ઈશ્વર તમારી પર ખુશ થઈ જશે. ઈશ્વર ખુશ થઈ જાય, "વાહ! કે મારથી આગળ નીકળી રહ્યો છે." એમ દરેક ગુરુ રાહ જોતો હોય છે કે મારો શિષ્ય મારી આગળ થાય. સાચો ગુરુ દરેક, "મારી આગળ થાય, તું આગળ જા." એટલા માટે કહે છે કે નામ માત્રના સ્મરણથી પાપનો નાશ થાય.

હવે વાત કરીએ છીએ ચૂપ સાધના. ચૂપ સાધના એટલે શું? સ્વસ્વરૂપનો શુદ્ધ બોધ પ્રાપ્ત કરવાનો. એના માટે શું? એ કે માત્ર એ જ કે "હું આત્મ સ્વરૂપે છું, શરીર એ નથી. વ્યવહાર પૂરતું એ મારું છે," એમ કહી શકાય. ગુરુએ સમજાવી દીધું છે કે "આ શરીર હું નથી અને આ શરીરથી હું પર છું." આ થઈ ચૂપ સાધના. બસ, હવે સંકલ્પ અને વિકલ્પને ચૂપ કરી દેવાના. આમ દર પળે જે આમ ઊભું થાય છે ને બધું ચૂપ. બીજું કંઈ નહીં કહેવું, "હું આત્મા છું." પાછું ફરી કંઈક ઊભું થાય, "હું આત્મા છું." ફરી પાછું કંઈક ઊભું થાય, "હું આત્મા છું." આના સિવાય બીજું કંઈ બોલવાનું પણ નહીં, મનમાં પણ નહીં અને અનુભવવાનું પણ નહીં. ત્યાં ચોકી પહેરો લગાવી દેવાનો છે. બીજો કોઈ અનુભવ પણ નથી કરવો આપણે, અંદર ફીલ જ નથી કરવું કશું. "હું આત્મા છું," બસ આ એક જ છૂટ. એટલે એક જ ચેનલમાં પાણી વહ્યા કરે, જોયું?

અને એમ એમ એમ એમ સતત વહી જાય, વહી જાય તો માઈલોના માઈલો સુધી દૂર પહોંચી જાય.

એનું એ જ પાણી. સમજાયું? કંઈ ગમે તેટલું દૂર લાગતું હોય આપણને, આજે પણ એ તો પહોંચી જાય. એ પાણી છે, એ પોતાનો માર્ગ કરી જ લે. એક વખત વહેવાનું તો ચાલુ કરો તમે. ચેનલમાં ચૂપ એટલે ચૂપ. આંખ બંધ કરી દો અને તરત એની અસર થશે. ગુરુએ કહી દીધું છે, "આ શરીર હું નથી, એને હું માનું છું. હું આત્મા છું." બસ, ચૂપ એટલે ચૂપ. પછી કશું જપવાનું નથી, કશું યાદ કરવાનું નથી, કશો સ્તોત્ર કરવાનું નથી, કોઈ પાઠ કરવાનું નથી, કોઈ મૂર્તિ સામે લાવવાની નથી, કોઈ વિચારને પણ સામે જોવાનું નથી, કોઈ દ્રશ્ય પણ નહીં લાવવાનું. ચૂપ બેસીએ એટલે મનના વિચારોની પટ્ટી ચાલુ તો થાય, પણ અંદર કશાને આપણે પકડવાનું નથી. "આ સારું છે, આ ખોટું છે" એવી કોમેન્ટરી પણ કરવાની નથી. એમ પણ નહીં વિચારવાનું.

જો, અને આપણા શાંત, અંતર્મુખ, સ્થિર, અવ્યક્ત, અવ્યય, અમૃત, અજન્મ આત્માની પ્રતીતિ થઈ જ જાય. શુદ્ધ બોધ એકરૂપતાનું. ચૂપ એટલે બિલકુલ ચૂપ. "સાધના કરું છું" એ વિચાર ગતિવિધિ કરશે, ક્રિયા છે એ પણ ચૂપની અંદર વચ્ચે આવીને દખલ કરશે, પણ પછી કર્તા ખોવાઈ જશે. ઊંઘવાનું પણ નહીં, એ તો જડતા છે, તમસ કહેવાય. આત્મા એટલે સ્વસ્વરૂપ શુદ્ધ બોધ. બસ, આમ બેઠા છીએ અને સાધના કરવાની છે તેની અંદર નક્કી કરી નાખ્યું. ગુરુ મહારાજે કહ્યું છે કે, "હું આત્મા છું." બસ, હવે આ એક જ વાત અનુભવવાની છે, બીજું કંઈ નહીં. કંઈ કરતાં કંઈ નહીં. પૂરું થઈ ગયું એટલે વૈચારિક સ્થિતિ કોઈપણ હલચલ પણ ના થાય અંદર, એનું નામ છે ચૂપ સાધના. મન આત્મામાં ઓગળી જશે અને આત્મા પ્રગટ જ છે તે અનુભવાશે તે વખતે એવી આ સાધના.

"શરણે છું" બોલે છે તો પછી શંકા કેમ કરે છે? એક બાજુ "શરણે છું" બોલે છે, બીજી બાજુ શંકાઓ કરે છે કે "શરણે છું કે નથી?" અને "જેને શરણે છું એ છે કે નહીં?" શરણે તારો અહંકાર મૂક. દ્રઢ વિશ્વાસ, શ્રદ્ધા. "સો અહમ" શબ્દ શરણું આપશે તને. તે "હું છું" પોતાના સ્વરૂપમાં જ બેસાડી દેશે. "સાચું સાધન આપો મુજને." માણસને એક અહંકાર હોય છે, એની અજ્ઞાનતા હોય છે કે "હું જ સાચો છું અને મારું બધું ખરું." સાચી વસ્તુ સામે હોય તો પણ એને દેખાય નહીં. આના જ કારણે દેખાય તો એને એક્સેપ્ટ થાય જ નહીં ને? પછી એ ભટકી જાય, એના જીવનની દુર્દશા થાય. ભવિષ્યમાં આવનારી અશાંતિ, દુઃખ તરફ એની દ્રષ્ટિ હોતી જ નથી. એના આવા વલણના કારણે આ બધા અણસમજણના પાપ જ સમજી લેવાના. સાચી વસ્તુ ના સમજાય એટલે માની લે છે કે પાપ મને સાચું સમજવા દેતા નથી. ત્યાંથી એ છટકવાની કોશિશ કરે.

એ પાપો તો એવા એના માથા પર આવીને બેસી ગયા હોય કે માણસ એને નીચે ઉતારી જ ના શકે. બહુ મુશ્કેલ. જીવનમાં અણસમજણને સદગુરુ સિવાય કોઈ કાઢી ના શકે.

જીવનનો ઉત્સવ શું? તો કે સદગુરુની પ્રાપ્તિ. મોટી મિલકત. બસ, એને તું કેળવ, એનું સાનિધ્ય કેળવ, એનો કૃપાપાત્ર બન. સહજ બધું મળી જશે તને. તારું જીવન કેવું થશે? હર્યુંભર્યું લીલી વાડી જેવું. નહીં તો નક્કી સૂકુંભઠ વેરાન. ચોઈસ છે તારી પાસે. હજી નક્કી કરી નાખ. જીવનની આવી મામૂલી અવસ્થા, સ્થિતિ સાધનસાધ્ય નથી. તું સાધન લઈને સાધ્યા જ કરીશ, સાધ્યા જ કરીશ તો તારો મેળ નહીં પડી જાય. એ કેવી છે? એ કૃપાસાધ્ય છે. કૃપાથી સાધ્ય થશે. કૃપા વડે તું સિદ્ધ કરી શકીશ. તો આવશ્યકતા સાધન તો છે, પણ સાથે સાથે તને કૃપાની આવશ્યકતા પડશે. કારણ કે એકલું પડ્યું સાધન તો ચાલશે જ નહીં. કરશે શું? એકલી પડી રહેલી કરવત કેમ કામ કરવાની? કૃપા જોઈશે ને એને ચલાવવા માટે? ત્યારે એ બધું કાપશે. પાવર તો જોશે ને એને આપવો પડશે. સેવા વડે કૃપાપાત્ર બની જાય.

સેવાભાવ કેવો? "જે કંઈ કરું છું તો એ ઈશ્વરની, પરમાત્માની સેવા. જે કંઈ કરું છું તે બધું." અને પછી તો કે એક દિવસ એવું આમ એકદમ કૃપા થઈ જશે ત્યારે તને ખબર પડશે. અનરાધાર વર્ષી રહી હતી કૃપા તો ખાલી તને જ ખબર નહોતી.

કે છે ને, "જ્યાં જ્યાં મન જાય મારું, ત્યાં ત્યાં હું તુજને નિહાળું. જ્યાં જ્યાં મૂકું મસ્તકમ ગુરુવા, ત્યાં ત્યાં પદ્મમ તારા જ સોહે." કે ગુરુ, કે જ્યાં જ્યાં હું મારું મસ્તક મૂકું ત્યાં તું પહેલેથી હાજર રહેજે. તું છે જ. બસ, મારો ભરોસો ત્યાં આ મસ્તકને તું પડવા નહીં દે. દર્શન કરતાં પાપ બળે, દુઃખ જન્મ-મરણના ફેરા ટળે. પાપ આપ બધા ખલાસ. ઘોર અજ્ઞાનમૂલક ભયંકર જડતાવાળી અણસમજણ કેટલી બધી કેવી! કશું માનવાની તૈયારી જ ના હોય. કીમતી સમયની પણ કદર ના કરે અને હાર્ટ, લિવર બધું ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરાયા કરે. ત્યારે ખર્ચે ૩૦ લાખ રૂપિયા, ૫૦ લાખ રૂપિયા. ત્યારે તો બધું ફેંકી દેવાતા યાર કે, "મને બચાવો." પહેલા શું કર્યું? પુષ્કળ પાપ કર્યા અને સંપત્તિ પેદા કરી. સંપત્તિ તો આવી ગઈ. હવે થયું શું? તો કે હાર્ટ ફેલ. તો કે, "હવે મને બચાવો કે લો આ પૈસા લઈ લો." કે ભગવાન કે, "તારો ટાઈમ પૂરો થઈ ગયો." કે "ટાઈમ આઉટ, સેશન એક્સપાયર્ડ." મેસેજ આપી દે છે સ્ક્રીન ઉપર ફટ.

ધ્યાન રાખજે ભાઈ. એટલે મનમાં ભજન કર, એ જ સાચું. મનમાં ભજન કર. આડંબર ના હોય એનો. એની તો સજા મળશે બહુ ભયંકર. નિર્મળ મન અંદર છળકપટ ના હોય, સાચું ખોટું ના કરે, સંકલ્પ-વિકલ્પ ઊભા ના કરે. નિર્મળ મન એટલે બધે ભાજ અને ઘડ એ બંધ. ચૂપ.

સેવા કરતાં મનમાં અપેક્ષા થાય તો સેવામાં પોઈઝન પડ્યું કહેવાય. મનમાં અપેક્ષા ના થવી જોઈએ. સેવા કરતી વખત જે કંઈ ક્ષણિક છે, નાશવંત છે, એની અંદર કંઈક ઊણપ હોય. જ્યારે બ્રહ્મનો આનંદ કેવો છે? અવ્યય છે. એનો વ્યય ના થાય. એ આનંદ બસ હોય જ, રહ્યા જ કરે, રહ્યા જ કરે. કેમ? તો કે મોજમાં. જ્યારે જુઓ ત્યારે મોજમાં. એકદમ આનંદ આનંદ. "બહુ સરસ, બહુ સરસ, વેરી ગુડ. તમે આવ્યા, વેરી ગુડ. બહુ આનંદ. તમે ગયા, વેરી ગુડ. બહુ આનંદ હો, સાચવીને જજો." કે બહુ તમે આવ્યા તોય છે આ આનંદ, ગયા તોય આનંદ. આનંદ જ કરતો હોય. એટલે જેટલો બ્રહ્મનો મહિમા જાણશો, તેટલી ભક્તિ શક્તિશાળી બનતી જશે, તેટલો ભક્તિભાવ.

શક્તિશાળી બનતો જશે. જ્યાં આત્મા સ્વરૂપ ઓળખાય, ત્યાં દેહભાવ આખેઆખો ઉતરી જાય. આમ, પેલો પટ્ટો મશીન ઉપરથી ઉતરી જાય ને, એવી રીતના ઉતરી જાય. બિલકુલ, આ દેહભાવ ગયો કે હવે આ નહીં ચાલે, કે પુલી લગાડી હોય એમાંથી નીકળી જાય.

પરમ તત્વની કૃપાનો બોમ્બ ફૂટે, એની સાથે બધા દુઃખોનો નાશ થઈ જાય. ધેટ વેરી મોમેન્ટ બ્લાસ્ટ થઈ જાય બધું. બિલકુલ, આખો સંસાર ભાવતખ ખતમ કે પૂરું થઈ ગયું કે હવે મારે કશું કરવાનું રહેતું નથી.

પાર્થ, સંપદમ આસુરીમ. પાપ વગર દુઃખ આવતા જ નથી. મન, બુદ્ધિ, શરીરથી જેટલા પાપ થતા હોય છે, તેટલા દુઃખ શરીરને ભોગવવા પડતા હોય છે.

શરણમ મમ થાય તો પાપ બુદ્ધિનો નાશ જ કરી નાખે. "શરણમમ" એમ, "હું શરણે જાઉં છું." કોઈપણ એમ શ્રીકૃષ્ણ હોય, શિવજી હોય, માતાજી હોય, ગમે તે કોઈપણ તમે જે ઈષ્ટ ગણો છો, તેના હું તો આત્માના શરણે જાઉં છું. શું કીધું છે? ૐ રીમ દાદા ભગવન સર્વજ્ઞ શરણમ ગ્છા.