શાશ્વત સંવાદ · લેખ ૧

બધે જ છે. જો હું ચિદાકાશમાં છું તો પછી બધાની કિંમત છે, બાકી બધું નકામું કીધું. આવું ચિદાકાશ જોયા કરવાનું, પણ આપણે એમ જોવાનું કે આ બધું કેમ? બસ, આ એ છે જ નહીં, આ ચિદાકાશ જ છે. એવું પકડતા આ છેલ્લા છે. સાધના આટલી જ છે, કશું છે આમ કરીને બેસવાનું, તેમ કરીને બેસવાનું કે કાંઈ નહીં. તમારે આમ બેઠા છે એ પણ બસ અંદર શું છે? આજે અત્યાર સુધી આપણે આપણા એનર્જી બોડીનું કેમ ધ્યાન કરતા હતા એ રીતે ચિદાકાશ છે. એનર્જી બોડી પણ એટલું પકડવાનું છે, આ બોડી પણ, પેલું બોડી પણ, બધા પાંચે પાંચ કોષ, બધું જે કાંઈ છે. કશું છે એના સિવાય બીજું કોઈ મટીરીયલ છે જ નહીં બ્રહ્માંડમાં, એટલે બ્રહ્માંડ પણ નથી ને કશુંય નથી. પણ જો તમે એને દ્રશ્ય રૂપે કંઈ જુઓ છો તો એને વસ્તુ રૂપે ના જોતા બ્રહ્મ રૂપે જુઓ. આટલી સમજણ બ્રહ્મ રૂપે. હવે પેલો બ્રહ્મ શબ્દ બહુ ભારેખમ લાગે તો ચિદાકાશ આખો કે સૂક્ષ્મથી સૂક્ષ્મ આકાશ.

વિજ્ઞાનની રીતે કોઈ આખો હોય, વસ્તુવાદી બ્રહ્મવાદી નથી એને કેવડાવું પોતાની જાતને. સારું, કંઈ તું આવી રીતે જોયા કર તો એનું ઠેકાણું પડશે.

હવે આ બધાની અંદર મને એવું થાય કે લોકોએ ભલે સાધનો બધા કરતા છે, પૂજા કરે, પાઠ કરે, જપ કરે. દરેકનું એક મહત્વ. એમાં એટલા બધા ગૂંચવાઈ ગયા કે મૂળ દૂરના આકાશમાં માંડો અને તમને આકાશ જે ભાવમાં દેખાયા જ દેખાયા જ દેખાયા જ એવું. કેવી સરસ મજા! ક્યાં કશું? પણ આપણે નિર્મળ આકાશ, ચિદાકાશ, બસ એ રૂપ રહેવાનું છે. એમાં પછી ભાગ નહીં કરવા, ડખો ડખ કરવાની કોઈ જરૂર નથી. જો એમાં વિચાર, એમાં વિકાર એટલે વિચાર. વિચાર વિચાર છે એથી એક વિકાર તો વિકાર નથી તો નિર્વિકાર એવું કીધું. એના આકાર નથી. હવે પછી બીજું તો કંઈ છે નહીં. બધું કરીને મન ઊભું કરે છે, અહંકાર કરીને આરોપ કરે છે. તારે એને કંઈક વસ્તુ દેખાય જે અઘરું છે એ પૂરો જ કરે. જે સામે છેલ્લું સર્ટ છે આમ કરીને આમ છતાં આ બંધ જોવે. આ રીતે કોઈ જોવું જ નથી એવી વાત છે. આટલો એ જ પરમાત્મા આવે.

આટલો સન્મુખ આંખ બંધ કરે ને સામે જે દેખાય એ બરાબર. એને એને છોડી દે. લોકો બીજું બધું પકડે. કેવી વાત! પછી ભમે જ કરે જ કરે. પાછો મનથી નક્કી કરે, "સ્વર્ગ લોકની અંદર જાવું, ઇન્દ્ર રાજાના દરબારમાં બેસું ને આમ તેમ વાતચીત કરું ને ફલાણી અપ્સરા જોડે રહું." તો આવા બધા તરંગો પેદા કરે. પછી એ તરંગો જે એવું બધું કરી આપે. ચિદાભાસું વાસ્તવમાં તો એ આ સ્વરૂપમાં જ છે, પણ એને ભ્રાંતિ થાય છે. જેમ અત્યારે આ ભ્રાંતિ થાય ને કે આપણે ઘર ઘરમાં બેઠા છે, રૂમમાં બેઠા છે, આપણા ખુરશીમાં બેઠા છે, પોતપોતાની જગ્યાએ. એ આપણી ભ્રાંતિ છે. પણ આનો સ્વીકાર કરવાનો એટલે આ નથી એવું જ્યારે કરીશું, એ ભ્રાંતિ નિર્મૂળ થશે ત્યારે પેલું ચિદાકાશ પાછું આજ રહેશે, કારણ કે એ તો છે જ ને. કંઈ જવાનું નથી જે છે એ ક્યાંથી જાય? જે નથી આવવાનું. કેટલી ઊંધી છતી વાતો બધી.

જબરજસ્ત કોમેડી થઈ ગઈ. કોમેડી ગમત. એને ગમત કરવાની. આ બધું હવે પેલું આપણે આટલું જાણી લેવાનું. પછી આપણું ક્યાં છે? આ જ્ઞાન છે, આ જ વિજ્ઞાન છે. જે કંઈ છે એ બધું બ્રહ્મ છે. જે કંઈ છે એ બધું ચિદાભાસ. સર્વોચ્ચ જ્ઞાન તમને પ્રાપ્ત તો થઈ જાય ને પછી આ બધું. એટલે પછી કોઈ કહે કે ભાઈ આ કેક કાપો તો કેક કાપો. મારે જે કરવું હોય એ કરો. આ બને નથી. હવે થઈ ગયો. થેન્ક યુ. હા, ચા પીવું છું એ ભ્રાંતિ બનાવી. એ ભ્રાંતિ. બોલો એવું. જય સચ્ચિદાનંદ, જય સત્યરામ. કશા પણ હું રહ્યા કરવાનું બોલવા પડે. હવે ગાતા લાગે એવું. "અંધારા કોટિ કોટિ વર્ષોના ઉલેચાયા." એવી રીતના ઉલેચશે નહીં. ઉલેચયા, ઉલેચાત મિનિટમાં ગયું. અંધારું ક્યાં છે યાર? નર્યું અજવાળું છે એને લોકો અંધારું જુએ.

હવે આપણે મૂળ પેલી ભૂલ કરે છે કે જો આ અંધારું જે કરીને બંધ કરી દે. કાલ મને એમ આવ્યું, અજ્ઞાની હોય ને એ બહારનું જગત છે એને અજવાળું જોય અને અંદર જે અંધારું છે ને એ એને એટલે અંદર જે અજવાળું છે એને અંધારું જોય અને જ્ઞાની અંદરના અંધારાને અજવાળું જોય અને બહારના જગતને અંધારું જોય. બિલકુલ કરેક્ટ, બિલકુલ કરેક્ટ. આ બધું જ્ઞાન હવે તમને બધાને પૂછશે એટલે તમારે શું કરવાનું? કંઈ ચોપડી બોપડી રાખવાની જોડે? કાંઈ આવા અદભુત વિચાર આવે ને તે લખવાના. એના પર પછી ચિંતન મનન કરો. તમે યોગ વશિષ્ઠમાં લખેલું છે તેનું કરશો એનો વાંધો નથી, પણ આજે તમને આવી રહ્યું છે ને તેનું તમે કરશો તો ઠેકાણું પડશે. ત્યાં રામને શંકાઓ પડી હતી તેનું નિવારણ યોગ વશિષ્ઠમાં વશિષ્ઠે કર્યું. તમારી શંકાનું નિવારણ તમે જ કરો છો. લઈ બેસીને પછી એના પર વિચાર કરશો ને એટલે પાછું અંદરમાંથી આમ ફૂટશે.

એટલે બધું જે વિચાર રૂપે છે ને એ વિચાર ફૂટી જશે. એની આ જે આકૃતિ એરમાં બનેલી છે ને એ ખતમ થઈ જશે. એટલે એનું વિસર્જન કર્યા કરવાનું. દરેક વિચાર, દરેક વિચારનું વિસર્જન, દરેક વસ્તુનું. છેલ્લે સામે તકિયો દેખાય જ છે. અહીં બધી જો એક સરસ વાત કહે છે કે આત્મા છે એ ઇન્દ્રિય ગોલકથી નીકળી અને ત્યાં વસ્તુ સુધી જાય છે અને પછી એની જે કાંઈ છે આકૃતિ તેનું જ્ઞાન ને બધું લઈને પાછું એ આવે. એટલે આ જાય છે ને આવે છે એમ કહેવાનું છે. એ તો છે જ બધે. હવે આ બેની વચ્ચેનો જે પ્રદેશ છે એમાં આત્માનું શુદ્ધ સ્વરૂપ રહેલું છે. બોલો, આમાં હું અહીં જોવું છું. ખરેખર કંઈ જોવાનું છે જ નહીં ને! જોવાનું ક્યાંથી મારે? વચ્ચે શુદ્ધ સ્વરૂપ અને આ હું છું એમ કહેવાય. ઓલું એક પ્રદેશમાં બીજા પ્રદેશમાં જાય એની વચ્ચે જે એ કે હા કહું છું. ફરીવાર સમજાણું?

અહીંથી આપણે આત્મા તો બધે છે, બરાબર? હવે શું થાય છે? ઇન્દ્રિયોથી એ પ્રોજેક્ટ થાય છે આત્માથી, કારણ કે ઇન્દ્રિયો તો જડ છે. આ સોફા જેમ બોલાય નહીં. ખડા જડ નથી, પશુ જડ નથી. આ કંઈ સમજણ માટે. એટલે હવે પછી આપણે ક્યારેય કોઈ વસ્તુને જડ માનવાની નથી. દરેક ચૈતન્ય છે, બધું બ્રહ્મ સ્વરૂપ.

છે અને બધું ચિદાકાશ છે. આ અંતિમ જ્ઞાન છે. આનાથી ઉપર કશું છે નહીં. આ બરાબર એ ચિદાકાશ છે જે બધે જ છે.

હવે શું થયું કે આ સંસાર ભાવના પેદા થવાના કારણે પેલું મન બન્યું? મન છે એ તમારો બ્રહ્મા છે, એ જ હિરણ્ય ગર્ભ છે તમારો. બીજું કશું નથી, શું? પછી આ સામે આમ જોયું એટલે એને દેખાય. એને એવી રીતે જોયું, એ વૃત્તિથી જોયું, તો એને ઓશિકો દેખાય, તકીયું દેખાય અને આ હીંચકો દેખાય ને બધું દેખાય. એટલે કહે છે કે અહીંથી નીકળીને ત્યાં સુધી એ આમ જાય છે ને પાછું આવે છે. એ પ્રોજેક્ટ કરે, એ ઈમેજ લઈને આવે છે, બધું થાય છે. એટલે કે આ તો પ્રોસેસ થઈ ગયું. પણ અહીંથી શરૂ કરીને ત્યાં સુધીનો જે વચલો પ્રદેશ જે રહ્યો, એ શુદ્ધ ચિદાકાશ છે, ચૈતન્ય સ્વરૂપ છે અને એ જ મારું સ્વરૂપ, એ જ મારું સ્વરૂપ.

હવે તમને અહીં આમ જોવાનું કહ્યું હતું, એનું મૂળ કારણ જ આ: "ભાઈ, તમે બીજું કશું ના જોશો. આ બ્રહ્મ છે, આ બ્રહ્મ છે. આ નાકને દોડીએ, આ બ્રહ્મ છે. બ્રહ્મ બસ અહીં જ પ્રગટ છે, બીજે ક્યાંય ખોળવાનું જ નથી." મિથ્યા પ્રવૃત્તિઓની અંદર મિથ્યા જીવન ગાળ્યા જ કર્યું અનંત જન્મોથી. આટલી સીધી સાદી વાત ચાલી. ભજનો ગાયા ને કંઈક રાગના તાણ્યા ને કંઈક ધમાલ કરી દીધા, પણ મૂળ વાત આટલી સિમ્પલ સમજાઈ જાય, જો સ્વીકાર થઈ જાય, તો તમે મુક્ત સ્વરૂપ છો. તમે કોઈ જાડા બંધનમાં હતા જ નહીં.

આ "બંધનમાં છું" એ ભ્રાંતિ થઈ કે પાછી એને છોડાવવા માટે "મોક્ષ" નામની બીજી ભ્રાંતિ આપી કે "હવે ચાલો તમને છોડાવું" એટલે પણ જે છૂટેલો જ છે. આ ચિદાકાશને પડે બાંધ બતાવો. પડે બાંધ? કોઈ એને નથી બાંધી શકતું. ચિદાકાશને કોઈ બાંધી જ ના શકે. ચિદાકાશને ચિદાકાશ બાંધી નથી શકતું. એનો સ્વભાવ જ નથી બંધનનો. આ ભ્રાંતિ ક્યાંથી આવી? એટલે દાદા કહેતા હતા ને કે "આ બધું ભ્રાંત જગત છે, ભ્રાંત જગત છે." એ એનું કારણ. હવે તમારા આવડા અમથા રૂમની અંદર કેટલી સૃષ્ટિઓ પેદા થઈ ગઈ, જુઓ! અહીં તો થઈ ગઈ. દરેક સૃષ્ટિ અહીંયા આવીને મર્જ થઈ અને એક આ જગતની આમ નામની જગ્યાની અંદર આપણે આમ ભેગા થઈને આમ બધી વાતચીત, વ્યવહારો કરી રહ્યા છીએ.

તમે બે જણ આમ સામે બેસી જાઓ, આનંદથી જ્ઞાન જે કંઈ પણ ગ્રહણ થાય એ કરો ને બસ. બાકીનું હવે... એટલે બીજું કશું તમને બંધન નથી. તમે મોક્ષમાં જ છો અત્યારે પણ. અને અહીંથી કંઈ જવાનું નથી. અહીંથી નીચે તો જવું પડે છે ને, પણ કેવી રીતે? અહીંથી તમારે મર્યા પછી કે પહેલા કોઈ આ તો સ્વર્ગે જવાનું નથી કે નરકમાંય જવાનું. અને આ છેલ્લું બોડી છે, હવે આપણે જોઈતું નથી. ખબર પડી ગઈ. એટલે વિચારતા જ નથી કે આવતો જન્મ શું હશે ને એ કોને જોવે છે? આપણે જોઈતું. આપણે પૂરેપૂરા મુક્તતામાં. જુઓ, આખા અનંત અનંત બનીને વ્યાપી જવાનું છે. કશું છે અને ઓલરેડી છીએ પાછા.

એટલે આ "લો ઓફ લિમિટેશન" જે તમે ઊભો કરો છો મનના કારણે, તેને બંધ કરી. અને શેનાથી થશે? સાચી સમજણથી. હવે આ સમજણ આવ્યા પછી પાછું ફરી પેલા કહે છે કે "તમે આ ક્રિયા કરશો તો જ આમ થશે કે ફલાણી મૂર્તિ પૂજા કરશો તો થશે ને આ સ્તોત્ર કરશો તો જ તમારું ઠેકાણું થશે." તો આપણે કરવું જ કરીએ, ના કરવું જ ના કરીએ. પણ ચિદાકાશની આપણી જે સમજણ છે, તેને છોડી આ મોકલ ત્યાં આગળ જવું પડે ને વ્યવહારમાં જઈને ઊભા રહે. નાટક માર્ગ જે સત્યનારાયણની કથા નહીં કરીને કરાય, બરાબર?

પણ તમે આવજો તો આપણે જવાનું થાય તો જવાનું. બધું જે હોય એ બધું કરવાનું. પણ આપણને, મને શું ખબર? આ બધું ચિદાકાશ! અરે, બ્રહ્મ સ્વરૂપ એનું એ જ પરબ્રહ્મ સ્વરૂપ. એનો એ મારો આત્મા પણ એ ક્યાંય એનામાં સમાય? એનું નામ આત્મા. એવડો મોટો આત્માને ઉપાડીને ક્યાંથી ક્યાં મુકશો? ટેબલ હોય તો મૂકો હાથમાં કે ટેબલ, ખુરશી, પાટ પર તો ક્યાં મેલવાનું? પાછો કહે કે "સ્વર્ગમાં મૂક્યો આત્માને." અલા, પણ સ્વર્ગમાંય ના સમાય તારો આત્મા! મૂળે સમજણ ખોટી પડી ને તારે. પછી માને એને ખોટી સમજણના લીધે જુઓ કેટલી જાતના દેહમાં પૂરવવું પડે! જેટલી વૃત્તિઓ થાય ને ભાઈ, એટલા દેહ પછી ધારણ કરવા પડે એમ કીધું છે. એટલે સાપ જેવી વૃત્તિ થાય તો સાપોલિયું બની જાય. પાછો મગર જેવી વૃત્તિ ધારણ કરે તો મગર બની જાય. એટલે આવું થાય. મોટા ભાગના ના થાય, માણસો માણસો રહેતા હોય.

પણ અતિશયતામાં જાય ને માણસ ખોફાડા માર માર કરે, અતિશય કૃતિ બની જાય, તો શું થાય? પછી સફળ થઈ જાય. કારણ કે એને તો એને સતત પ્રોજેક્ટ કર રાખ્યું હતું, તો હવે ભોગવો. કુદરત એવું કરે.

એનો જ પરબ્રહ્મ, એનો જ હિરણ્ય ગર્ભ, એનો જ બ્રહ્મા, એનું મન, એનું બ્રહ્મનું. એને ચેતન કીધો કે "પ્યોર શુદ્ધ ચેતન." તમે એકવાર શુદ્ધ ચેતન બોલો, પાછો બીજો મહિકાર આવે, ફલાણું આવ્યું, ટેકનો... હું આ મેં છે ને આ છેલ્લે છેલ્લે યોગ વશિષ્ઠ ખૂબ ખદેડ્યું. તે એમાં વસિષ્ઠ મુનિએ છેવટે કહી દીધું કે "આ બધું તને સમજાવવા માટે કહ્યું હતું, અજ્ઞાની! બાકી આવું નથી. મૂળ વાત આટલી જ છે: તું જ આકાશ, બીજું કંઈ નથી."

આ વાત જાણી સમજી લો અને પછી નક્કી રાખો કે "ભાઈ, આપણે આ થઈ ગયા." બસ, પૂરું થઈ ગયું. એટલે ધારે ધારે પછી આ આમ બેસો ને તો આ જે દેહનો ખ્યાલ રહે છે ને આપણને કે "ભાઈ, આટલો છે." ના, "હું અનંત છું, ચિદાકાશ છું" એમ જોવાનું. કેવો ચિદાકાશ? તો કે "જુઓ, આ સામે દેખાયું ને, એ ચિદાકાશ. એ જ પ્રભુ છે, એ જ પરમાત્મા છે, પણ એ જ હું છું" એમ કહેવાય. એટલે મૂળ સ્વરૂપ આપણું શું છે? બસ. હવે આ કેવું છે? એને શું બોલશો તમે? આંખો બંધ કરો છો, આ હું દેખાય, આવું દેખાય. આ ચિદાકાશ, આ મારું મૂળ સ્વરૂપ છે. એમાં જ રહેવાનું. ઉઘાડી આખી તમે એ જુઓ છો, ખરેખર તો પાછા વસ્તુઓના ભ્રમમાં પડી જાઓ છો. રેફરન્સ પોઈન્ટ મળી જાય છે ને બધા, એટલે તમે એ પછી ભ્રમમાં વહી જાઓ છો. એમાં પડવાના બદલે આ બધું ચિદાકાશ જોવાનું બંધ કરો. એક દિવસ શું થશે? આ કશું દેખાવાનું બંધ થઈ જશે.

તે દાડે તમારું કલ્યાણ થઈ જશે. સમજાયું?

એક દાડો આવશે, એવું આમ સામે જુઓ પણ ના દેખાય. માણસ છે જ ની. આમ નથી, આમ પોણી તો કે નથી, કશું કાઈ દેખાશે? આવું આમ આકાશથી આકાશ એવું દેખાય. એ આટલી વાત હમજી અને એને કોઈ જપ, તપ, ભજન, મંત્ર કશું કરવાની જરૂર પડતી હોતી નથી. પણ કેમ કરવું પડે છે? પેલા વિકારોને કાઢવાના. તે લોકો એને કાળ કાળ કરવાની ધમાલ કેટલી! કેટલા સામાયિક કરે! આખા ધારો સામાયિક સામાયિક કર્યા કરે. પણ તું મૂળ ચિદાકાશ, શું કહું? તું આત્મા છું. દાદા એક જ વસ્તુ પકડાઈ દે: "હું શુદ્ધ આત્મા છું." બસ, એવા પેલા એનાથી આમ અંદર રાખે અને બોલે ને, બસ એટલું પતિ. એટલું જ હતું જ્ઞાન. બધું બહુ ના હોય જ્ઞાન. પછી આ બધો તો શબ્દોનો વિસ્તાર, વિચાર વિસ્તાર બધું એવું કર્યું. બાકી એટલે એને કીધું શું? તો કે પરમાણ. બસ, આ મુક્ત દશાનો અનુભવ લીધા કરો સતત. તમને કઈ આનંદ ખૂટશે જ ની.

તમને કોઈ દાડો ના ખૂટશે, ગેરન્ટેડ છે. આનંદ અનલિમિટેડ વસ્તુઓ. એ બધી તમારે કારણ કે તમે જ બધું આ કરો છો. જેટલું પ્રોજેક્ટ કરો છો, બધું તમે ને તમે જ કર્યા જ કરો. તમે મેળવો છો પાછ. એટલે વાસ્તવમાં કોઈ સુખેય નથી ને દુખેય નથી. આ સંવેદનો આપણે નથી એટલે બધા ઊભા કર્યા છે. આપણે વલ ઉરવા માટે એકબીજા તાબોટા પાડવાને, તાળીઓ પાડવાને, એકબીજાને શું પેલા મંગ કરે છે ને આ બનવા માટે.

હવે આવું છે, આ રીતે નથી. એક સેકન્ડ એમ મહિને હોય એવું નથી. ખરે એ સ્વરૂપ જે છે ને આપણું નિર્વિકાર, બસ એને વિશે અંદર બહાર કશું છે નહી. કશું અંતરદાર છે? તમે આ બોડીનો રેફરન્સ લીધો અને પછી એમ કહો છો, "આ બહાર" અને પેલું કહો છો, "આ અંદર." પણ એક જીવડું અંદર હોય, બેક્ટેરિયામાં બેઠેલું, એને તો આ બધું બહાર જ દેખાવે છે. પછી એ જીવડાને પાછું પોતાની અંદર પાછું બધું અંદર દેખાય એ વાત છે. આ બધું તો તમે આમ વિચાર કરો, "આ અનંત છો." બધું તમારી અંદર છે. થઈ ગયું. હવે જો આ બધી ગટરો એ અંદર છે ને, આટલા બધા શેરો અંદર છે, આખી પૃથ્વીયે અંદર છે. બધું તમારી અંદર છે. તમે જ વિરાટ છો. અનંત જ્યારે કહી દું એટલે તમે વિરાટ સ્વરૂપ. એ વિરાટ સ્વરૂપ જોવા અર્જુને કીધું, "એ વિરાટ સ્વરૂપ બતાવી દો." પેલા શ્રીકૃષ્ણ કે, "જો આ આજે તમને બતાડી દીધું વિરાટ સ્વરૂપ.

જોઈ લો તમારું બેઠા બેઠા." ને પછી એમાં જ રહે. નીચે ઉતરવાનું, એ સ્વરૂપ છોડવાનું નહી. અને આમે છૂટે એવું છે જ નહી, કારણ કે એ તો હોય જ. કોઈએ ક્યારેય છોડ્યું નથી. બોલો, ફની વાત કેટલી! કોઈ પણ ગમત એટલો મહાન પાપી હશે, કેવો બી હશે, હશે, કશું બી હશે, તો એનો આત્મા કઈ જતો રહ્યો? ના, કચી જરૂર. પણ એનો એટલે આપણે ખાલી કેવા ખાતર કહીએ. બાકી વાસ્તવમાં આત્મા એક જમ.

પાણીની એક ડોલમાં બહુ પાણી. હવે એમાંથી આમ થોડું લઈને આમ આમ છાંટો. ભલે આમ આમ અલગ અલગ જગ્યાએ ટીપા પડ્યા, તો એને તમે ટીપા રૂપે જુવો છો. એ ટીપુ એટલે જીવ. હ બરાબર. પણ કે બહારથી કોક માણસ આવશે તો શું કહેશે? "ધ્યાન રાખજો, અહીંયા આગળ બધા પાણી ઢળેલું છે." ટીપા પડ્યા છે એવું નથી કહેતો. શું કે છે? "એ પાણી ઢળેલું છે." પણ શું ફળ? "તમે સાચો છો, લપસી ના જતા." આ ટીપા જોઈને લપસો છો. હવે લપસી ના જતા. "વેટ ફ્લોર." સંસારની ભૂમિકા શું છે? ભીમી છે. વેપણ એટલે ધ્યાન રાખો, કોશન. લપસી. પણ લપસવાની જે ક્રિયા છે, મોહ છે એનો. ના, ઉપર જઈને ચાલવાનો મોહ પેદા થાય. અધિકાર પેદા કરી લે જીવમાં. હવે પ્રાઉડ (અહંકાર) હોય તો લપસી જાય એવી વાત છે. બહુ બહુ લપસે આ બધા. આ બહાર જોવને, નરી લપસમ લપસ ચાલે. તમ પેલા ફની વિડીયો જોવાન જેવું છે.

આ સિદ્ધાત્માના રેફરન્સ પોઈન્ટથી જો તમે આ બધું જોશો, તો તમારે હસવું જ બતે. મારું જ નથી થતું. હા, કહેતા તા દાદા કે નિર્મળ હાસ્ય પૂરી નીકળશે. હવે તમે એમને હસો છો, પણ એનું કારણ એ નથી. એમના અજ્ઞાન ઉપર તમે હસો કે ભાઈ તું જ્ઞાની છે ને તું પાછો અજ્ઞાનમાં પડે છે ને પાછું આવું બધું કરે. એટલે કેવું લાગે કે જાણે એ માતા પિતા બધા બેચારા હોય, વડીલો. એ બે ત્રણ નાના છોકરાઓ આવે, બધા આઈને અહિયાં આગળ આમ દોડે. પાછું આમ ભીનું હોય, દઈને લપશે. એ લપશે એટલે પેલો કે, "તું પડ્યો?" કે, "હું પડું?" કે છે. એટલે કરે એ લક્ષ. પાછું એવું થાય છે ને ઘણી હોય કરે છોકરા. બસ આ કરે બધા.

આ શું આવશે? પછી કોક મંદિરમાં જશો ને, કોકની જોડે આમ તો જવાની જરૂર ના પડે. હવે તો કોઈક ના જશો ને, પછી આમ જોશો તો મોટો ત્રિપુણ તાણેલો આમ હશે, આમ કરતો હશે. એની શું સમજ પ્રમાણે પૂજા પાઠનું બધું લઈને ફરતો હશે ને કઈક બધા લોકો પણ "આમ કરો, આમ ના કરો" એમ બધું કરતો બોલતો હશે. તમને તે વખતે હસવું કે મૂળ વાત કરતો હોય બધાની અંદર ગૂચવ ગૂચવ કરે લોકો. પણ શું કરે? એને બિચારાને હજુ સુજ પડી નથી.

હવે બહાર બધાને જઈ તમે એમ કો કે ભાઈ "તું આકાશ જેવો છે ને, ચિદાકાશ જેવો ને તારું ખસતી એવું કેમ કે આમ કરીને તું જોયા કર." કેટલાક લોકો એવાય હતા, બસ આખો દાડો આકાશ હોય તેવાય હતા. પણ મૂળ હમજન ના પડી કે ભાઈ મારે આ અંતરિક્ષ નથી જોવાનું, મારે ચિદાકાશ થોડું જાણવાનું છે ને જોવાનું. બસ આટલું છે. એકદમ સહેલું શર્ટ છે ને, નીલેશભાઈ. હવે તમારે છે ને સુરત આખી આખું વેચી મારો. બધાને જીત પેરાવી દો. કોઈ વાંધો ની, કોઈ બંધ જ ની. શું? અને બધા કપડા કાઢી લો તોય તમને કોઈ કર્મ નળતું નથી. જે કાઈ છે આ બધી લીલા માત્ર છે. શું એમ કરવા? અને છોડી દેવાનું. આનંદ આનંદ. બસ. અને એની સમજણ ઘાટી કરવા એનો અનુભવ કર્યા. ચાલો સરસ. ધન્યવાદ.

એક દાડો એવું થશે ને કે આ બોડી જ નથી. અનુભવ આવશે, "બોડી ક્યાં છે? નથી." અમે ક્લાસમાં થાય એ બહુ વાત આમ ઘણો ટાઈમ. અને કેદારનાથમાં, બદ્રીનાથમાં પદે આમ થયું એવું થાય. એટલે બધી શક્તિઓ, બધી સિદ્ધિઓ, બધું જ્ઞાન-વિજ્ઞાન જે કાઈ છે, એ બધું છે જ અંદર. બસ, ખાતરી કરી. હવે ડાબડી ખોલીને ખાતરી. ડાબડી તમારી બંધ ના રાખશો. ખોલી આપણે ડાબડી. પણ એવું જ નથી પુરાવું જ નથી. હવે શું બહાર?

નીકળી ના. એક દાડો એવું કરી, "ડાબડી! આત્મા છે કે તું આ ખોલીને જોઈ લે." એકવાર ખાતરી કરાવી, પછી બંધ કરી દીધી. એવું લખે આપણે કે છે કે, "હવે ડાબડી નથી. લાજલી મેલ. આત્મા ડાબડીમાં ના સમાય. ડાબડી છે એ ભ્રાંતિ છે." તે વખતે તારી સમજણ એટલી હતી એટલે તને એટલું એમ સમજાવા માટે એમ કર્યું તું ને કહ્યું તું. બાકી ચિદાકાશ તો જો ક્યાંય ના સમાય. મનમાં જ નથી સમાતું તો પછી નથી સમાતું. એટલે તમે એને અનંત રૂપે જુઓ છો. વસ્તુઓ બનાવી બનાવી બનાવી બના, કારણ કે એમનેમ તો દેખાય એવું જ નથી. જ્યાં સુધી તમે ચિદાકાશ રૂપ બન્યા નથી, ત્યાં સુધી તમે એનો જાણી શકતા નથી, અનુભવ કરી શકતા નથી. પણ આ રહ્યું ચિદાકાશ. બોલો, સરસ! ક્યાં દૂર જોવાનું? સિસ્ટમેટિક તમે જુઓને તો આપણે જે શરૂઆત કરી, અમુક ક્લાસ બધા એકા, આપણે આ બધાની મૂળ શરૂઆત થઈ. જ્ઞાન શું કહેવાનું?

કેવી રીતે કરવાનું?

આ પેલા સત્યમો બધા આવા આવું કરતા હતા ને! બહુ પૂછપૂછ કરે બધા. બધા અલગ અલગ આવે. આ પાણી કરે, નાસ્તો કરે ને બે ચાર સવાલો પૂછે. થાકી જાય પણ જતા રહે પાછા. સમજ પડે કે ના પડે એ પર થોડું વર્ક બી કરવું પડે ને! પણ જતા રહે પાછા ફરી આવે. આવું બહુ ચાલ્યું. પછી કે, "તમે આવું બધું કરો તો તમને કો કે એક સામટા બધા જો આવો ને તો તમારા બધાના પ્રશ્નો કોમન છે. કારણ કે એક દાડો માનો હું જવાબ આપું, બીજે દાડો પાછો ફરી આ બેનને જવાબ આપું, એક દાડે પાછ નીલેશભાઈ હાજર થઈ ગયા." બધાને જવાબ તો કોમન જ હોય ને! અમારી તો અમે તો જોઈએ કે આ બધાને ની ગૂંચવણો એક સરખી જ છે, કશું છે નહીં. તો હવે કે, "એટલે આપણે શરૂઆત કરીએ તો થોડા બેસું પાસ કરીએ." તો પેલા ક્લાસમાં જ બધા બહુ લોકો થઈ ગયા આપણો આખો. પણ એટલા માટે આટલા બધા લોકો બનાવવાનું. બધાય સવાલો હરખા.

એટલે પછી તેમ બધું તારણ કાઢીને પછી આખું ગોઠવ. પહેલા શું ધીરે ધીરે ધીરે કરીને આપી. એટલે ૨૦૦૮ થી શરૂ કરીને આ બધા જે થયું, એટલે એ બધા ક્લાસ કરે. પછી એનાથી થોડાક અપગ્રેડ કરે. અમને કે, "પ્રસાદમની અંદર પણ તમે જોશો તો પ્રસાદમનું મટીરીયલ બી આના સાથે આમ આમ આમ આમ થયા જ કરતું છે. ઈટ ઓલવેઝ ગોઝ ઇન હેન્ડ ઇન હેન્ડ. એટલે કઈ આ જુદું છે ને આ જુદું છે એવું કશું છે."

એટલે એના પછી આપણે વાત કરી કે શું કથા? કે આવો પતિ અંતિમ સત્ય કયું? તો કે આ. એટલે એના પહેલા તમને છે ને પેલો ચિદાકાશ ધ્યાન કરાયું તું અને પેલું એક્સેપ્ટન્સનું કરાયું તું. આ બધુંય કરાવી લીધું ત્યારે જ તમને સામે બતાવી દીધું, "આ તમારો આ." ત્યારે બી કહ્યું તું પણ એટલો ભરોસો પડ્યો ના પડ્યો કે, "આ જ મારો આત્મા છે," એવું તે વખતે થયું ના. છે! આજે ફરી કહું છું, એને પકડી લો. એ જ તમે. કોઈ તમારી પાસેથી લઈ શકે એવું જ નથી તમારું સ્વરૂપ. કોઈ મોટો આવીને પેદા થઈ જાય, કશું આમ કરીને શક્તિઓ, સિદ્ધિઓ. બરાબર છે. તું મારો દેહ. પેલો ઈશુ એ કહેતો કે, "તું મારો દેહ લઈ લઈશ, મારું મન જતું રહેશે તોય તું મારો નાશ નહીં કરીશ. હું તો ફરી પાછો પ્રગટ થઈશ." કેમ? એ ચિદાકાશ માર્ગ. ત્યારે એવું કહે છે, "ચિદાકાશનું ક્યારે મરણ થાય? એ તો જ્યારે ચાહે ત્યારે એ પાછો ફરી પ્રગટ થઈ જ જવાનું." આજે આપણને આ વાત આટલી મુશ્કેલ લાગે.

થોડો ટાઈમ સુધી તમે બરાબર કામ કરો. તમારા જુદાખા સ્વરૂપની અંદર જો આમ જે અનુભવ આવી રહ્યો છે એ એનો જ, એનો જ એવી રીતે. તો એ ચિદાકાશ પર કામ કરતાં કરતાં કરતાં તમને બધું જે કાંઈ છે ને, તમારું સુખ, વૈભવ, સમૃદ્ધિ, જ્ઞાન, વિજ્ઞાન, શક્તિઓ, સિદ્ધિઓ, આનંદ, પરમાનંદ, બધું તમને ત્યાં મળવાનું. કોઈની પાસે ભીખ માંગવાની જરૂર નથી.

હવે આપણે પણ આને શું હૃદયમાં ધારણ કરવાનું? "હું જુદા છું, હું શુદ્ધ ચિત્ત છું, હું શુદ્ધ ચિત્ત, હું નિરાકાર છું, હું નિર્વિકાર. મારામાં કોઈ વિકાર નથી તો મન ક્યાંથી? મન ના હોય તો સંકલ્પો ક્યાંથી? તો એમાં વિકલ્પો ક્યાંથી?" હવે મન જ નથી તો મન હોય તો જ દેહ ધારણ કરવો પડે. હવે મારું તો મન જ નથી તો પછી મારે દેહ ધારણ કરવાની ક્યાં જરૂર છે? હવે મારો દેહ પણ નથી. દેહ નથી તો આ બધા સુખ-દુઃખની બધી છે જંજાળથી તો બધી દેહને વળગેલી. એટલે આ દેહ જ નથી તો પછી મારે હવે સુખ-દુઃખની એ ક્યાં જરૂર છે? હું તો સંપૂર્ણ છું. ચિદાકાશ મારામાં જ બધું છે. તો પછી હવે મારે આ સુખ-દુઃખની એ જરૂર નથી, કોઈ ભોગવટાની એ જરૂર નથી, કોઈ ભોગવટાના એહસાસની એ જરૂર નથી. એટલે મારે કર્મની પણ જરૂર, આવશ્યકતા ખલાસ થઈ ગઈ. એટલે મારે કંઈ કરવાનું છે? હું મારા મૂળ ચિદાકાશ સ્વરૂપની અંદર આનંદપૂર્વક સંપૂર્ણ છું, તૃપ્ત છું, પરિતૃપ્ત છું, એકદમ સંતોષ.

આ ભટકામણ બધી ચિત્તના લીધે હતી. એ ચિત્ત દોડધામ કરતું. આ જે ચિત્ત છે એ જડ જેવું બની. કારણ કે વસ્તુઓનો એ સત્સંગ કરવા દોડધામ કરતું તું. ભૂલી ગયું તું એ ચિત્ત કે આ બધું તો ચિદાકાશ છે, આ જ પરમ તત્વ છે. એટલે એ ચિત્ત કહેવાયું. ખરેખર એ ચિદરૂપતા છે. હવે જ્યારે ચિદરૂપતા ચિત્તની અંદર આવી ગઈ છે, ત્યારે ચિત્તનું પણ વિસર્જન થયું છે અને બધું આ શુદ્ધ ચેતનની અંદર લય પામે છે. તો હવેથી હું અનંત છું, વ્યાપક છું, શાશ્વત છું, એટલે અમર છું. મારામાં કોઈ વિકાર ક્યારેય હતો નહીં, છે નહીં અને થવાનો પણ નહીં. કેમ કે ચિદાકાશમાં બીજું કાંઈ હોતું નથી. ચિદાકાશમાં કેવળ ચિદાકાશ તો જ હોય છે. એ પરમ તત્વ જ રહે છે. પરમ તત્વની અંદર બીજા કશાનો સમાવેશ થઈ શકતો થયો છે? દેખાય છે? દ્રશ્ય છે? એ તો બધો ભાસ. વસ્તુ કંઈ છે જ નહીં. વૃત્તિઓથી વસ્તુઓ પેદા કરી.

હવે એ બધી વૃત્તિઓનું વિસર્જન થઈ ગયું છે. તો હું મારા નિર્મળ ચિદાકાશ સ્વરૂપની અંદર નિરંતર નિરંતર જાપ છે, થાય છે. હવે જ્યારે આમ આંખો ખૂલી રહી છે, ફરી દેહ પ્રગટ થઈ ગયું છે, ત્યારે પણ કેવળ ચિદાભાસ. એ પણ શુદ્ધ છે. સક્ષમાત સક્ષ પરમ. મને જ હવે અભ્યાસ કયો કરવાનો? આપણે જો આપણે આ સ્થિતિમાં છીએ, આ ચિદાકાશ સ્થિતિ.

આપણે બરાબર અંદર આમ કરીને જે જોયું છે, આ સામે છે એવું તેવું જ આ બધું આમ જ છે. આમાં હવે જો કંઈ બહારનું ભટકાવે ને, તો અવાજ આવે. પણ આમાં ગોળો ચિદાકાશમાં ગોળો પડે, આપણી અંદર કંઈ ના થાય. એવી રીતે કોઈ અંદર કંઈક બે શબ્દ આપણને બોલે, આપણી અંદર પેસી ના જાય. અંદર પેસે નહીં ને! ચિદાકાશ છે, એનો સોસરોડો આરપાર નીકળી જાય, કશું થાય જ નહીં. એ કશાને ગ્રહણ ન કરે. ચિદાકાશ પોતે કેવું એટલું બધું સૂક્ષ્મ છે કે એમાં કશું આમ ઊભું જ નહીં. એટલું બધું સૂક્ષ્મ! આ મૂળ સ્વરૂપ એટલે કીધું તમને, વ્યવહાર નડતો નથી.

તમારું અજ્ઞાન, તમારું જ્ઞાન જેવું તમારા ચિદાકાશમાં કે તમારા શુદ્ધ ચેતન તત્વ પર આવશે, એટલે આ કોઈ આખેઆખો વ્યવહાર તમારો આમ પસાર થઈ જશે તમારી અંદરથી. પતી ગયું ને? નવું તો જોઈતું નથી હવે. આપણે તો કંઈ ઇન્દ્ર રાજાના કંઈ જવું નથી, બરાબર છે? કારણ કે એ બધું શું થાય છે? તમે મનથી કલ્પના કરો છો કે, "હું ઇન્દ્રલોકમાં જાઉં, હું આમ કરું," તો તમારે જેમ આ પૃથ્વી પર અહીંયા તમે આ બધું પ્રગટ કર્યું ને, એવી જ રીતે પાછું તમે એક જગ્યાએ પ્રગટ કરો બધું આખું. તો એમાં કોઈક મૂર્ખો પાછો એવું માની બેઠો હોય કે, "મારે ઇન્દ્ર થવું છે," એટલે એ ત્યાં તમને પાછો એવો એ સ્વરૂપે દેખાય. પાછા એના દરબારમાં જઈને બધું ચાલતું હોય. એ બધું તમે જો એનું વિચાર કરો કે, "આહા! આનંદ કર્યો, આનંદ કર્યો!" તો શું છે? તો કલ્પના છે.

સ્વપ્નમાં સૂઈ ગયા હતા, બરાબર? સરસ રીતે સૂઈ ગયા પછી સ્વપ્ન આવ્યું, "હું તો પાણીની અંદર એકદમ ઊતરી ગયો છું, ૮૦ ફૂટ ઊંડો ત્યાં, અને ત્યાં એકદમ જાગું છું અને જોઉં તો ઉપર પાણી પાણી આમ ચારે બાજુ દેખાય છે." ને પછી એક મોટી વ્હેલ માછલી આવીશ મારી સામે અને પછી આમ કરીને આપણે જાગી જઈએ, બરાબર? હવે એ પાણી, એ બોડી, એ વ્હેલ માછલી, આ બધું જ શું હતું કે શેમાંથી બન્યું હતું? તમારા ચિદાકાશમાંથી તમે પ્રગટ કર્યું. પોતે જ ઉત્પન્ન કર્યું, પોતે જ ઉત્પન્ન કર્યું. બોધે કીધું એવી રીતે આ બધું જ, આ બધું જ આપણામાંથી જ આપણે પેદા કરીએ અને પછી આપણે એનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, દુરુપયોગ કરીએ છીએ, ઉપભોગ કરીએ છીએ, બધું કરીએ અને એમ રમ્યા કરીએ.

હવે વસ્તુની માયા લાગી ને, મૂળ તત્વ છોડી દીધું સ્વરૂપ. એટલે સ્વરૂપ છોડીને વસ્તુમાં વળ્યા એટલે સંસારમાં ફસાયા. આ ભૂલ થઈ. સ્વરૂપના જ્ઞાનમાં રહ્યા એટલે આપણે મુક્ત થઈએ તો કશું નડશે નહીં. થોડા દિવસ પ્રેક્ટિસ રાખ કે, "હું ચિદાકાભાસ છું, હું શુદ્ધ ચેતન છું અને હું શુદ્ધાત્મા છું." એને આ અર્થોમાં સમજવાનું. દાદાએ જે બોલાવ્યું હતું પણ જે સમજાયું નહોતું, ન પડે અને હજી એને ઘણા લોકોને નથી સમજ પડતી. શુદ્ધાત્મા, શુદ્ધાત્મા બોલ્યા જ કરતા હશે, સમજ્યા વગર.

દાદાએ કહ્યું હતું કે, "એક દાડો તને સમજાશે," કરીને છોડી દીધો. પણ એ શુદ્ધાત્મા સ્વરૂપ મારું કેવું છે? તો કે આવું છે. હવે આખી ચરણ વિધિમાં તમને બધું ડિસ્ક્રાઇબ કરી દીધું છે દાદાએ. આમ જોશો ને હવે તમે આ રેફરન્સમાં, તો તમને બધું ક્લિયર થશે. હવે ચરણ કરો, જો આનંદ થાય તમને. તમારું સ્વરૂપ વધારે પ્રગટ, ઉઘાડું ને ઉઘાડું થતું જ જશે દિવસે દિવસે. આપણે તો પ્રતિક્ષણ, પ્રતિપળ આ સ્વરૂપમાં રહેવાનું છે. એટલે દાદા કહેતા હતા કે, "અમે અમારું સ્વરૂપ છોડીને કશે જતા નથી ને કશું કરતા નથી. અમારે કોઈ બંધન નથી." બસ, એ જ વસ્તુ આપણે પણ પકડવાની. આપણે દાદાથી જુદા છીએ નહીં. દાદાએ કહ્યું હતું ને કે, "જે તમે છો એ જ હું છું," એમ કહ્યું હતું. ના સમજાયું લોકોને.

હવે તમે શું કરતા? આકાશના તમે ટુકડા કર્યા કરો તો કોણ રોકશે? તમારી સમજણ જ્યાં સુધી નહીં આવે, ત્યાં સુધી તમે આ આકાશના ટુકડા કર્યા જ કરશો. જો આ જાળી છે ને? આમ સામે જુઓ. જાળીની પાછળ જે આકાશ છે, પણ અહીંથી તમે જુઓ તો શું થયું? દોરી દોરી દોરી ચોકડા ચોકડા ચોકડા કરી દીધા. રોજ એક ચોકડું કર્યું, પાછું એનુંય પાછું તમે બીજું ચોકડું કરશો. એમય ટુકડા ટુકડા ટુકડા એવી રીતના આકાર ખંડ ખંડ કરી નાખ્યો. એટલે કે કીધું કે, "જો આ ખંડ ખંડ કરવામાં તારો આત્મા ખોવાઈ ગયો." એટલા ખંડ પ્રદેશનો જે કંઈ હતું ને, તેમાંથી તમે આ વસ્તુ પેદા કરી. એટલે ચિદાકાશના એક ભાગની અંદર એક પરમાણુ, એક પરમાણુની અંદર અનંત સૃષ્ટિઓ અને એક સૃષ્ટિની અંદર અનંત અનંત જગતો રહેલા છે.

અને જ્યારે આપણે જગત કહીએ તો માત્ર પૃથ્વી નહીં, નવ ગ્રહોના નક્ષત્રો સહિતનું જે કંઈ આખું બધું આવી જાય, એટલું જે આખું ઊભું થાય, બધું આપણી જાણમાં છે તે બધું જગત કહેવાય. અને એ જ્યારે જડતા પકડે, ફિઝિકલ લાસ્ટ થઈ જાય. અત્યારે તમે ગુરુ ગ્રહ આમ કરીને આમ જુઓ તો તમને ત્યાં આમ દેખાય, બરાબર? પણ એ ગુરુના ગ્રહ ઉપર જઈને તમે ઊભા રહો એટલે શું થશે? જડ થઈ ગયો હશે, તમને જડતાનો અનુભવ આવશે.

હવે ચંદ્ર ઉપર ઉગે છે. તો ચંદ્રની પાછી ધરતી આવી. હવે ચંદ્રની ધરતી, ચંદ્ર ઉપર ચંદ્ર છે, એમાં પૃથ્વી? પૃથ્વી ક્યાંથી? ત્યાં પૃથ્વી તત્વ પેદા થયું તેની પણ પગ મેલ્યો ને પેલા? એ તો પાછા ટુકડા લઈ આવ્યા છે. હવે પાણી લઈ આવે છે ને કંઈક બધું કરે છે આ બધું. પણ આ જેટલું છે ને આમ બિલીફ, એટલે અહીં બેઠો બેઠો પેલો આમ જોયા કરે, "ત્યાં આ હોવું જોઈએ, ત્યાં આમ હોવું જોઈએ. મળો, મળવું જોઈએ સોનું, એમ ફલાણું ને એમ." અહીં બેઠો બેઠો એ આ બધું કર્યા કરતો. પછી એના સાધનો બનાવે જાતે. તો આમ હાથ લાંબો કરીને દેવાય એવું છે ને? એટલે પેલું મોકલાવે યાન. પછી એમાંથી કંઈક બીજું સાધન પાડે. એ પાછું ત્યાં દોડાદોડ કરે, કંઈ જઈને ખોદકામ કરે. કેટલી બધી એને જટિલતા પેદા કરી! ને આટલી જ જટિલતા દરેક માણસ પોતાના જીવનમાં પેદા કરવી પડે છે. પણ એમાં ને એમાં જ રહ્યા કરે છે.

પછી કોઈ સિસ્ટમ ફેલ થઈ જાય વસલી, એટલે પાછો રડવા બેસે કે, "આ બરાબર કામ નહીં કરતું, આ બરાબર કામ નહીં કરતું, આ સંબંધ બરાબર કામ નહીં કરતા." બસ, ફેલ્યર, ફેલ્યરનો પૂરો મેસેજ આવે ને!

સિસ્ટમ ફેલ્યરનો એટલે આવતી, પણ તારાથી દાતા સ્વરૂપમાં જ પાછો જતો રહે. આ બધી ભાંજગડ મેલી દે. તું શું ફરી પાછો થઈ આનંદમાં જ છે? કોઈ ક્યારેય આનંદની બહાર આવ્યો નથી. ચિદાકાશ કોઈ છોડી શકે એવું નથી.

આ જે તમને લાગે છે, એ અજ્ઞાનીઓ પણ અજ્ઞાનમાં ખરેખર પડ્યા છે એવી એમને ભ્રાંતિ ઊભી થઈ. એને આવું જ્ઞાન આપીને દાદાએ છોડાવ્યા હતા કે, "તમે આમાંથી છૂટા છો, આજે હવે તમે છૂટી જાઓ." બસ, હવે તારે ત્રણ પરણવી હોય તો પરણ અને પચીસ પરણવી હોય તોય છૂટ છે. બોલો, કૃષ્ણ ભગવાનની વાર્તા છે. સોળ હજાર રાણીઓ પરણીને તોય કૃષ્ણ બ્રહ્મચારી કહેવાય. કેમ? પોતાના ચિદાત્મ સ્વરૂપને દરેક વખત, આ વિજ્ઞાનમય જે કોષની વાત જે છે, પત્ની સાથે સંબંધ કરતી ક્ષણે પણ, પત્ની સાથે ચિદાકાર સ્વરૂપને છોડ્યું એટલે એ બ્રહ્મચારી. એટલે લોકો જડ બ્રહ્મચર્યને લઈને બેઠા.

અલ્યા મૂર્ખા, એ દેહનો ધર્મ છે. તારા શરીરમાંથી નહીં નીકળે તો તારા મનમાંથી બધું ફૂટી નીકળશે. તું શા માટે એને રોકે? હા, જો તારો સ્વભાવ એ રીતનો હોય કે ભાઈ તને એની આવશ્યકતા નથી. જેમ ઘણા લોકો નથી પીતા ને? આપણે કહીએ, "ચા પીશો?" તો "ચા નથી પીવી." આપણે કઈ જબરજસ્તી થોડી કરાવીએ છીએ? તો કોઈ એવી જબરજસ્તીની શાદી થોડી કરાવાય? કોઈ કહે કે, "ના, મારે પરણવું છે." "હા, મારે ચા પીવી છે." એની સિમ્પલ વાત છે. એના ઝઘડા શું કરો છો? શા માટે કરો છો? શું વિવાદ છે? અને વિવાદથી સંસાર વધે, વિવાદથી સંસાર વધે. સંસાર એટલે વિખવાદ, બધું ટુકડા ટુકડા કર્યા જ કરે.

હવે જાતે પોતે પોતાના સ્વરૂપના ટુકડે ટુકડા કર્યા કરતો હોય અને પછી એમ કહે કે, "હું દુઃખી છું." બોલ, શું કરવું? તો કહે, "ભાઈ, તું અખંડ છું, એનું જ્ઞાન આપું છું." લે, આવત કે તારા કોઈ દિવસ ક્યારેય કોઈ તલવારે ટુકડા કર્યા નથી, કોઈ અગ્નિએ તને બાળ્યો નથી, કારણ કે તું અગ્નિ કરતાં સૂક્ષ્મ છું. સમજાય છે? જે દાડે તમે આ વસ્તુને બરાબર પકડી લો છો, તે દિવસથી અગ્નિ તમને બાળવાનું બંધ કરી દેશે. કારણ કે આની આ જ વસ્તુઓ બધી આમાં ઉતરશે. તમારે જોતી હોય તો આ બધી પ્રગટ થાય, બધી સિદ્ધિઓ હોય જ. અને ના જોતી હોય તો એ ભાંજગડમાં નહીં પડવાનું આપણે. આપણે ચિદાકાર રૂપમાં રહેવાનું. જરૂર પડે તો દિવાસળી અડગાવીને આપણે આમ ગેસ ચાલુ કરીને ગરમ કરી રહેવાનું, ખાવા-પીવાનું કરવાનું આવે. ના હોય તો ચિદાકાર સ્વરૂપમાં રહીશ તો તારે શ્વાસ લેવાની જરૂર પડશે નહીં.

જરૂર છે? તું કઈ તારા પ્રાણ ઉપર આધારિત છું? આ ભ્રાંતિ છે.

સમજાયું? જે નિર્વિકલ્પ સમાધિમાં બધા ગયા, સિદ્ધો, સંતો, મંતો, હજાર વર્ષ કે પચીસ લાખ, પાંચ લાખ વર્ષ સુધી રહી ગયા. બહાર આવી ગયો. જો એ બધી સૃષ્ટિ જેમાં એ બેઠા હતા, તે બધું તો ગાયબ થઈ ગયું, બધું પરિવર્તન પામી ગયું, બોડી આખું પરિવર્તન. પણ જે ક્ષણે પાછા બહાર આવે છે એટલે વળી પાછું કરીને એમનું બોડી બનાવી દે છે એ લોકો, કારણ કે હજુ વાસના રહે તો એટલા માટે પાછું એ એવું જ બોડી, એ પ્રમાણે એનું, એમની જે માન્યતા પ્રમાણેનું હોય કે કરીને ઊભા થાય. લાખ વર્ષે તો આ જુઓ કે આ તો બધું આવું થયું. એમાં બે વાત થાય. એક એવો હોય તો પેલા સનતકુમાર જેવો ચિરંજીવી લાગે, તેની ઉપર આખી અસર જ ના થઈ, જે આખું સાયન્સ સમજી ગયો. સમજે તો સ્થળ અને કાળ એ બે બંધન હતા. એ સ્થળ અને કાળના બંધન જેણે તોડી નાખેલા હોય, તે સદાયક રાખે. સનતકુમાર સોળ વર્ષનો હોય તો સોળ જ વર્ષનો, સમાધિમાંથી બહાર આવે તે દાડે સોળ જ વર્ષનો દેખાય સ્વરૂપ.

બધી રીતે એક લાખ વર્ષ પણ જાગે. અને પેલા જે એના ઘરવાળા હોય બધા, અત્યાર સુધીમાં તો કેટલાય જગ્યાએ, ક્યાંય કેટલાય જન્મો લઈને બધા પડ્યા હોય, કોઈ જડેય નહીં. સિવાય કે પેલો પાછો આમ ધ્યાનમાં જઈને જુએ કે, "ઓહો, તે વખતની પત્ની તો કે અત્યાર તો તહીં પેલી ગાળી ઉપર બેઠી છે ને કરે છે." પછી એને મોહ નહીં જાય. આવું જ્ઞાન જે દાડે થશે ને, તે દાડે કારણ કે હતો તે દાડે તો સાથે હોવાપણાનો, પત્નીપણાનો, આને ધણીપણાનો. "હું આવી દઉં કે હું આનો હસબંડ?" કેવી વાત? બોલો, હા. અને હવે જાણે કે આ તો ચકલી બની, એને કશું ના. તો પેલી ચકલી હોય તો એ જ કહે કે, "આ મારો હસબંડ છે કે અત્યારે તો માણસ બનીને બેઠો છે." કેટલા લાખ વર્ષથી તો હમણાં જ બહાર આવ્યો. એને જ્ઞાન થાય તો એવું સમજી શકે, પણ એ સ્વરૂપમાં એવું ના થાય. આ તો એક સમજ પૂરતી વાત.

તો ચિદાકાશ એટલે પરમ તત્વ. પરમ તત્વનો કોઈ વિકલ્પ નથી એટલે એને નિર્વિકલ્પ કહે. એનું સ્વરૂપ કેવું? તો કે, "બસ, આકાશ આ છે ને? મહાઆકાશની પાછળ પરમાકાશ ને એની પાછળ ચિદાકાશ. એ હું છું, એ હું છું." એમ બસ અને રાત-દહાડો એ અનુભવ કરવાનો. હવે આમ કરીને આમ જુઓ ભાઈ, કોઈ અહીં કઈ બ્લોક, કોક કશું હોય નહીં. ખોટી વાતો, આપણે બધું આમ જાતે ને બધું ભર બહાર નીકળી જાય, બધું પતી ગયું. જો વાયુથી આખું આ યંત્ર ચાલતું થયું તો જેવું વિચાર કરો, આટલો ચાલે છે. એમાંથી ધીરે ધીરે ધીરે કરીને પેલું આ એક આને ધક્કો માર્યો. દર વખતે આમ કરીને એને ઉચ્છ્વાસ બહાર આવ્યો, આમ કરીને પેલું અંદર આવ્યું એટલે એનો બે ધક્કા લાગ્યા, આમ ટપ ટપ ટપક. એવી રીતના બસ એનાથી આખી સિસ્ટમ પાછી. હવે એનો ધક્કો આને લાગ્યો, એનો ધક્કો આને લાગ્યો, એમ કરતાં કરતાં તો અહીંયા તો આટલો મોટો અવાજ આવે, ધમ ધમ ધમ ધમ.

એનાથી આ બધું ચાલે છે. આખો તો બ્લડ ફરે છે બધું વગર પંપે. ઇલેક્ટ્રિસિટી પેદા થઈ ગઈ, મટીરીયલ પેદા થઈ ગયું. એવું આમ બ્લડ જળ વ્યવહાર માર્યો. એક એક જ્ઞાનતંતુ તમારો કેટલું કામ કરે, સંદેશાવ્યવહાર. એક રક્તકણ કેટલું કામ કરે? એમાં અનંત જ્ઞાન સમાયું. એક રક્તકણ સ્લાઇડ ઉપર આમ કરીને આમ લીધો, મારો. કેટલું બધું જ! કોઈ પાછું ઓછું જ ના થાય. બ્લડ લઈ લીધું તો કહે કે, "તારું જ્ઞાન ઓછું થયું." એટલે કીધું, "પૂર્ણ પૂર્ણ." એમાં કોઈ દાડો ઓછું પડે? સંપૂર્ણ જ. એક જ માણસનું એક ડીએનએ સેમ્પલ લે છે, કેટલી માહિતી એના બોડી વિશે બધી લે છે ને?

એવી રીતે એક માણસનું એક આમ જરાક આમથું, પેલો યોગી આમ કરેને એટલે એના વિશે બધું જાણકારી એને મળી જાય. એવી શક્તિ એ ચિદાકાશમાં, એ પરમ તત્વમાં રહેલી છે અને એ પરમ તત્વ હું છું. પાંચ પર ભરોસો પડ્યો એટલે આ બધી મનની પહેલી પારની વાતો. મન હશે ત્યાં સુધી આ કશું પકડાશે નહીં. તો ચિદાકાશમાં હોય એટલે કેવો સ્પેલબાઉન્ડ! ઓહો, આટલું બધું! મોસ્ટ એમ કોક જંગલમાં ગયો હોય માણસ, એમેઝોનના કે આફ્રિકાના દિવસોના દિવસો સુધી ભટક્યા જ કરે, ભટક્યા જ કરે. તેના ઘણી જગ્યાએ જરાક આમતું આવેલું આવે આકાશમાંથી કે ના આવે. એવા બધા ઘટા અને બહુ ધાને પછી આમ કરે ને પછી ઓટ આમ કઈ કોઈ હાથમાં એનાથી છેલ્લી બે વાર વેલો કાપી નાખે. આમ કરીને પછી આમ બહાર નીકળે અને આમ જુઓ પર્વતને તો જ પણ એ ઊભો રહે. પણ સામે અનંત પણ નીચે ઊભી આમ ઉપર આકાશ છે તો એ કેવી રીતે જોતો હોય?

એવી હાલત છે, એવી એ જુદા એટલે એવું અદભુત છે એને. અને ખૂબ અંદર પાવર છે, ખૂબ તાકાત છે, બધું એની અંદર. પણ તે હું બસ આટલું અને અંતરે મળે. હવે આ ઈચ્છા થાય તો તમે આંખ બંધ કરો, ઈચ્છા થાય તો તમે સમાધિ કરો. ના થાય તો આમ સામે સામે જોતા જોતા તમે આમ ખ્યાલ રાખો આ બોડી જોવાનું. ચિદાકાશ આ આખું બનેલું શેનું છે? હવે બધા કહે કે "હું બ્રહ્મનો આદર કરું ને એનો ક્યારેય અનાદર ના કરું." પણ તમે જ્યારે એને બ્રહ્મ સ્વરૂપે જુઓ છો ત્યારે તમે એનો આદર કરો છો અને જ્યારે તમે એને વસ્તુ સ્વરૂપે જુઓ છો ત્યારે તમે બ્રહ્મનો અનાદર કરો છો અને એટલા માટે બંધનમાં પડો છો. એટલા માટે બંધન અને આટલું જ છે બંધન. એટલે આ કઈ દોરડેથી કઈક બાંધી દીધા છે, સાંકળો જકડી દીધી છે એવું નથી. પણ છતાંય જે કઈ થાય છે તે એટલું બધું જકડે છે કે અનંત જન્મ સુધી ચાલે એ બંધન.

એવી રીતે કરતાં કરતાં આટલે આવ્યા. પણ સમજી જાઓ આ બંધન કોઈ છે જ નહીં મારા. હું તો આ બોડીને સાંકળો, દોરડા, આ પ્લાસ્ટિક ગમે તે હોય કશું બાંધશે? ચિદાકાશને ગોળ બાંધવા પડશે? આ આકાશને જ કોઈ બાંધી નથી શકતું, પેલાને ક્યાંથી બાંધશે? આ તો એનાથી એ સૂક્ષ્મ. જ્યાં કીધું ને કે જ્યાં બ્રહ્મ પણ છેવટે ચોથી માત્રા થઈને બંધ થઈ જાય, અંદર લય પામી જાય છે. ઓમકાર પછીની સ્થિતિ એ ચિદાકાશ. યાદ કરજો, એ બધા તમને ઉપનિષદમાં સમજાવ્યું. ઓમકાર પણ જેમાં લય પામી જાય છે. સ્વર્ગ, મૃત્યુ અને પાતાળ અને પછી ચોથી માત્રા અનુસ્વાર જે છે બિંદુ સ્વરૂપ. એ બિંદુઓ પણ પછી ત્યાં આગળ આમ જે આકાશની અંદર લય પામે. અમે સવારમાં અહીંયા આમ ઊભા હતા, સૂર્યનારાયણને વંદન કરે. આમ જોયું ત્યાં આમ કરીને આમ એક બિંદુ આવ્યું. પછી આમ કરીને આમ જ ક્યાં ગયું એક્ઝેટ આમ જોયું એટલે.

એવી રીતે આ દેખાય છે બધું. તો હવે જે બાકી રહ્યું છે તે આવશે. અવશેષ હોય એ હંમેશા શું હોય? ચિદાકાશ. અવશેષ હોય એ શું હોય? પરમ તત્વ હોય, પરબ્રહ્મ હોય, પરમાત્મા હોય, પરમેશ્વર હોય, ઈશ્વર હોય. બધા એના નામ. અલ્લાહ તમારે કહેવું હોય તો કહો, એને જીસસ કહેવું હોય તો કહો. તમારું કારણ કે એ નામનો એમાં આવતો જ નથી. પણ તમે કાઈક એને પેલું આકાશને પકડવાની વાત છે. ના નામથી છેવટે તો નામ નામીની અંદર જ સમાઈ જાય. તમે જેનું નામ આ આપ્યું છે એની અંદર એ નામ જતું રહે છે અને તમે એ રૂપ બની જાઓ. નામ સ્મરણનો મહિમા પણ આ જ છે. એટલી વાત. સર, ઓલું કાલ રેકોર્ડિંગમાં સર તમારે અમિતભાઈ જોડે વાત કરજો. પેલા તમે કીધાને દાદાએ કે "તમે કયાને જડ ને ચેતન શીખવાડ્યું તું?" દરેક જડ આ જે છે એ ચેતન છે, એ તત્વ જોવાનું. પછી હવે એ કે "આપણે છેલ્લે પહોંચ્યા તો હવે આપણે પ્રસાદમમાં શીખવાડ્યુંને કે કાઈ પણ ક્યાં સંભળાય છે અવાજ?" તો કે "આ બધું ચિદાકાશમાં સંભળાય છે." "ક્યાં જુઓ છો?" તો કે "ચિદાકાશમાં જુઓ છો." એમ એવો અભ્યાસ કરો એટલે ચિદાકાશનો અનુભવ આવી જાય આપણને.

હવે પણ અત્યારે કીધું ને તમે, હવે આ દ્રશ્ય જગત તો છે નહીં. બધામાં આપણે કહીએ એટલે દ્રશ્ય જગત મૂળે ઉત્પન્ન થયું જ નથી. બરાબર? તો પછી આપણે ક્યાંય પણ હવે આ અમિતભાઈ આમ તો અત્યારે દેખાય છે, બરાબર? તો આપણે આપણે ચિદાકાશમાં જોઈએ છીએ એવું કહેને કે "આ દ્રશ્ય છે એ અહીંયા નથી પણ એને હું ચિદાકાશમાં જોઉં છું." પણ તમે કહો "આ બોડી છે એને ચિદાકાશ જોવાનું એટલે કઈ રીતે?" આ બસ આ તમને આ જેમ અહીં દેખાય છે કઈ એવું જ આ છે. હા, આ આ જે નામ, રૂપ, આકૃતિ કશું દેખાય છે એ ત્યાં નથી. એ આવું જ છે. એવો અભ્યાસ કરવાનો. એવો અભ્યાસ એવું જ તમારા બોડીને તમારે એને દાદા કેવળ જ્ઞાન સ્વરૂપ આકાશ જ જોવા. છેલ્લે આવશે બધું પ્રગટ થઈ જશે તે દાડે આમ ખબર પડી જશે. મૂંઝવણ આપવાનું. પેલા આપણે કહેતા હતાને "બે ફૂટ છે મારું, ચાર ફૂટ છે." ઓ, "૨૫ ફૂટે પહોંચી ગયું છે." બહુ રાજી થયા હતા.

એનર્જી બોડીમાં હવે એનર્જી બોડીના લિમિટેશન છે. આપણે તો એ પણ નથી. "હું ખુદ બધું જ છું, કોણ છું ને સંપૂર્ણ છું." એટલે હવે આ બધી જ વસ્તુઓ મારામાં આવી જાય એવો પરિપૂર્ણ પહેલા આપણે બોલ બોલ કરતા હતા, "પરિપૂર્ણ તદસ્તુ." પણ અજ્ઞાન દશા. હવે જ્યારે જ્ઞાન આવી ગયું તો "પૂર્ણો અહમ, સંપૂર્ણ અહમ" થઈ ગયું. બસ, પૂરું થઈ ગયું. એટલે આ બધું દ્રશ્ય છે એનાથી ચિદાકાશ જ છે. એ છે. આ દ્રશ્ય જગત છે જ નહીં. આ જો અહીં આ જે છે ને એ બધું ચિદાકાશ. એ આમ જ છે. આ હું એમ અહીં નથી. તો આમ કરીને તું આમ ઊભો. તારો જે પડછાયો તારો પડે છેને જો બતાવે. હવે આ જે છે ને આજ હોય. અહીંથી આમ પસાર થઈ જાતો હું કપાઈ જવો જોઈએ અને વાગવું જ જોઈએ બધું. કેમ નથી થતું? આ તો આખો જડ જેટલી આમ વચ્ચેથી પસાર થઈ ગયું, કઈ નથી થયું. આ પ્રતિ આ જેવું પકડાશે ને એવો તું થઈ જઈશને પછી હવે તું અહીંયા આગળ બેને શું કહે છે?

"અમારા પડછાયા કાપે, મને કાપી શકતો નથી." સમજાયું? આત્મા છે. હવે આને કોઈ અડવાનો ટ્રાય કરે તો આને બાંધી આને બાંધવાનો ટ્રાય કરે તો કોઈ કરે કશું નથી. પણ એક પડછાયામાં જો આટલું આજે.

તો ચિદાકાશ પણ કેવું, એ પ્રેક્ટિકલ સમજો. આખી વાત એટલે દાદા કહેતા હતા, "આ વિજ્ઞાન છે, વિજ્ઞાન છે, વિજ્ઞાન છે." વિજ્ઞાન આ આવી રીતના સમજી ગયા, કશું થાય નહીં. એટલે તમે એક દાડો કહેશો ને તો તારે બાળી આમ આમ હાથ તમારા જતા અગ્નિના દહ્ય માણસ, "મને અગ્નિ બાળી શકતું નથી, મને શસ્ત્રો કાપી શકતા નથી, પાણી મને ભીંજવી શકતો નથી." આ બધું સોળ છે ને પાંચ તત્વો. હવે આ બધું તમને ક્યાં સમજાવું?

જુઓ, આ જે છે આ પૃથ્વી તત્વ છે. એટલે આપણે બોલતા હતા, "ૐ પૃથ્વી તત્વમ્ શોધયામિ નમઃ સ્વાહા." બોલીએ ને? આવી રીતે આમ રાખીને બેસીએ પાંચ-દસ મિનિટ ઊંધી તો પૃથ્વી તત્વની જે કંઈ અશુદ્ધિ હોય દૂર થતી થતી જાય, પૃથ્વી તત્વ શુદ્ધ થતું સમજાયું? પછી અહીંયા આગળ આમ કરીને આમ કરીએ આપણે. આ આકાશ, આ પૃથ્વી અને આવું પણ બધું જે છે તે આકાશ. તો આ આકાશની આંગળી કઈ? મોટી આકાશ કે અંતરિક્ષ? આ એટલે આકાશ કહેવાય. અત્યારે અંતરિક્ષ કહો, આકાશ કહો. આપણે સૂક્ષ્મમાં જવું છે એટલે એ અંતરિક્ષ છે, પણ આપણે એને હાલ પૂરતું આકાશ. તો "આકાશ તત્વમ શોધયામિ નમઃ સ્વાહા" એમ કરીને બેસવાનું આમ.

હવે અહીં મજાની વાત છે. તો આ રીતના બેસો અને તમારું ટોટલ એટેન્શન પાછું આ બે આંગળીના વચ્ચેના ભાગમાં લઈ જાઓ. ત્યાં એક સૂક્ષ્મ આકાશ પદક છે. હવે ત્યાં જોશો ને તો આંગળીમાંથી અંગૂઠામાં ને અંગૂઠામાંથી આંગળીની અંદર સંવેદનો જમ્પિંગ કરતા દેખાશે. આનો અનુભવ કરો અને બેની વચ્ચે અનંત આકાશ! કેટલી જગ્યામાં અનંતા અનંત અનંત કેવું લાગે? હા સર, એને આ ખાસ આટલું આ તમે અહીંયા પકડી છે, આ મારું ચપટી માઈ જાય છે. અડું મોટું કાંઈ ના પકડાય, પણ હવે આની અંદર બધું જ છે. અહીંથી આમ અંદર તમે પેસવાનું શરૂ કરશો ને ધીમે ધીમે ધીમે ધીમે આમ ખુલતું જશે, ખૂટતું જ જશે, ખુલતું જ જશે. એક ટાઈમ થશે બધું તમારું અંદર ઓગળી જશે કે એટલું મોટું અનંત અનંત તો થઈ ગયું હશે એમાં. એટલું બધું લાઈફ પાવર, બધું એટલું બધું નોલેજ, બધું બધું એમાં જ છે. તો આકાર પછી આ અહીંયા આવી ગયું.

હવે અહીં આગળ જુઓ, આપણે આ છે વાયુ. આ આંગળી વાયુ. એટલે આ વાયુ આમ કરીને તો આ વાયુ છે અને બે આંગળીઓની વચ્ચે જે છે તે પણ વાયુ છે. આવી રીતે જ્ઞાન મુદ્રામાં બેસે, ધીરે ધીરે શ્વાસોશ્વાસ શાંત, ધીરા ધીરા ધીરા. એક ટાઈમ આવશે કે શ્વાસ લેવાની જરૂર ના પડે. પણ આ બસ આ ધારણા તો તમને સમજાય. હવે આગળની ધારણા આ છે એ જળ તત્વ. જળ એટલે આખા બોડીના બધા લિક્વિડ, પ્રવાહી બધા એમાં આવી ગયા. આમાં બધો ગેસ. હવે આ લિક્વિડ તો આમ કરીને આમ બેસો, "જલ તત્વમ્ શોધયામિ નમઃ સ્વાહા." આખા બોડીમાં કહે છે 70% પાણી અને કેટલી જાતના લિક્વિડ છે, બધા શુદ્ધ અને પવિત્ર છે. આ બધું વાસ્તવમાં તો પાસ છે, એ બધું શુદ્ધ છે. બહારની ચિદાકાશ રૂપેથી બહાર નીકળી જાઓ રૂમમાંથી. મારો રોગ ચિદાકાશ. દરેક જગ્યાએ હું પેસું ચિદાકાશ રૂપે, પાછો બહાર નીકળું. આ બધું જળ છે.

જેમ રૂમમાં હું પેસું ને બહાર નીકળું ને, એવી રીતે એવી રીતે દરેક તત્વમાં હું પેસી શકું છું, બહાર નીકળી શકું. હું એટલો સૂક્ષ્મ છું. સમજાયું? આ ધારણા છે, આ યોગિક ધારણા છે.

હવે તમારી પાસે ચાર ધારણાઓ થઈ ગઈ, બરાબર? આ પૃથ્વીની થઈ ગઈ, આકાશની થઈ ગઈ, તમારી પાસે જળની ધારણા થઈ ગઈ અને તમારી પાસે વાયુની ધારણા. આ બાકી રહ્યો અગ્નિ. તો અગ્નિની ધારણા તમારે કરવી હોય તો આ બાકીનું બધું આમ કરીને આમ કર. ચારે ચાર ભેગા કરી આ દરેકને અગ્નિ તત્વ એ આમ ભેગું થઈ ગયું. બસ, હવે કે "અગ્નિ તત્વ સ્વાહા." એટલે જે પ્રકાશ છે, જે ઉષ્મા છે, આખા બોડીની જે હીટ છે, બધું બેલેન્સ થઈ જાય, નોર્મલ થઈ જાય. હવે આ અગ્નિ, "અગ્નિના દહત્યમાં મને અગ્નિ બાળી શકતું નથી, મને જળ ભીંજવી શકતું નથી, મને પૃથ્વી કશું કરી શકતી નથી." એ મોટી તલવાર હોય તો એ લોખંડની હોય, પૃથ્વી તત્વ કહેવાય. હવે આ મારી જ્યારે પૃથ્વી તત્વની ધારણા હું કરીને ચિદાકાશ રૂપમાં પાછો જતો રહું છું, ત્યાર પછી શું થશે? તો કે મને કશું કાપી શકતું નથી. આવી રીતે થાય.

મને કશું બાળી શકતું નથી. સમજાયું? આ બધી સિદ્ધિઓ તમારા આંગળીના ટેરવે છે. એમાં તમે ચિદાકાશ છો, તમે આવી રીતે ધીરે ધીરે અભ્યાસથી વાપરી શકો છો.

રસ્તો બતાવી દીધો, પણ આમાં તમારે કેટલો ટાઈમ બગાડવો એ તમે નક્કી કરો. 10 મિનિટથી વધારે ના હોવું અભ્યાસ, બરાબર? એની આપણે કંઈ સિદ્ધિઓ પ્રગટ કરવી છે એવું પણ આપણે રાખવું નથી કારણ કે એ બંધન છે, ઈચ્છા થાય છે. એટલે પાછો તો આપણે શું એક જ રાખવાનું? તો જુદા થાશું. આ વાત છે. સમજાય? આકાશ તત્વની ધારણા કરશો કે જ્યાં જવું હોય ત્યાં જશો તમે આકાશ માર્ગની આકાશ સ્વરૂપે. જળમાં બી તમે ગતિ કરી શકો. આકાશ હોય ને આકાશ તત્વો એ જળમાંય ગતિ કરે, એ પૃથ્વીમાંય ગતિ કરે. પર્વતોની આરપાર જવું હોય તોય તમારથી જવાય. આ પૃથ્વી તત્વની ધારણા કરવાથી જ એકના અનેક થાવું. બસ ખાલી સંકલ્પ કરો. તમારે એટલા બધા બોડી તમે જ્યાં જ્યાં ગોઠવવા હોય ત્યાં ગોઠવો. દરેક દેશમાં એક કોઠી ધરા. સબંધીની બાજુમાં એક એક ગોઠવી દઉં. કરીને આમ બેઠા હોય ઘરની અંદર. બધા આવીને ફોન કરશે કે આ તમારે મારા ઘેર તમે આવ્યા, ચાપાણી કર્યા ને જતા રહ્યા.

હું કશું કહેવાની નહીં. એટલી વારમાં જતા જ રહ્યા. પાછી બીજાને ફોન, "આ ટાઈમે આ તમને મારા ઘેર હતું." એટલે આવું બધું થતું હોય, પણ આમાં કંઈ આશ્ચર્ય પામવા જેવું છે. એ બધું તો થઈ શકે એવું. પણ તમારે આ બધું કરીને શું કરવું? વાત આટલી.

હવે કેટલાક લોકો આ બધામાં જ પડી અને ભટકી. પછી આવું બધું કરે, જાદુ કરીને કે, "જો મારો પાવર." બાપજી બીજે જો બધું લાયા આપે. બાપજી લાલ આમ કરી આલજે. કેમ કરી? પેલો આખી જિંદગી એની સેવા જ કર્યા કરે, પણ એને બાપજી બતાડે નહીં આવું કે જો તું આવી રીતના આમ કરી શકે. સમજ્યા? તું આવી રીતે મુક્ત થા. પણ એ જ્ઞાન જે સમજણ આપે એ તમારો શું કહેવાય ગુરુ. એનું

તમને એ જ્ઞાન કોણ આપે છે? તમને અહીંયા આગળ આવવા નહીં દેતો. તમારી અંદર રહેલી જે જંખના હતી, તેનું આ ક્રિસ્ટલાઈઝેશન થાય અને કોઈક આવીને આટલું જ્ઞાન તમને આવી રીતના એનું કરે. શબ્દરૂપે પછી એ શબ્દો તમારી અંદર થાય, એ હૃદયમાં ધારણ થાય, એ જ્ઞાન અંદર પ્રોસેસ થાય એટલે શું થાય? પેલું જે અંદર પડેલું જ્ઞાન છે, શક્તિ છે, ક્રિયા છે, એ બધું અનકવર થઈ જાય. પછી તમને એકદમ એ વસ્તુનો ઉઘાડ થઈ જાય, બરાબર?

તો આજે આપણને ઉઘાડ થઈ ગયો છે કે આપણે ચિદાકાશમાં જ રહેવાનું. આ જ મારું સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ છે, સત-ચિત્-આનંદ સ્વરૂપ. સત એટલે એ સત્ય છે, એ વાત છે. ચિદાકાશ સ્વરૂપ જે છે તે સત છે. એવું આ ચિત્ત છે. ચિત્ત એટલે શું છે? કોન્શિયસનેસ છે, એ મારી ચેતના છે, શુદ્ધ ચેતન. અને આનંદ સહિત છે પાછું. એ વિલાપ કરતું, રોતું રોતું એ આનંદ, એવું મારું સચ્ચિદાનંદ સ્વરૂપ, એવું તમારું સ્વરૂપ. બસ, આનંદ, આનંદ, આનંદ.

તો વાત એટલી છે કે આ બધું જે છે ને, તે બિલીફથી જડ થયું. મૂળ પેલા આ હિરોને ઘર તમારા અંદર આમ સંકલ્પ જે આમ બેઠા હોય ને, તો ઘણી વખત આમ મેગી બનાવ. અહીં બેઠા બેઠા મેગી ફૂટે તો આખે આખી મેગી બનવાનું મૂળ બીજ પડેલું હોય એનું. આ સાથે બધું આમ જેવો અંદર આમ સંકલ્પ થાય ને, અહીંયા પટ. પછી તો કે આ બોડી એકદમ એક્ટિવ મોડમાં આવી જાય. પણ ત્યાં આગળ જાય, બોળી કાઢે, મેગી ક્યાંય જાય, પાણી લાવે, આમ કર, તેમ કર, બધા સાધુને ભેગા કરીને બધું બનાવી થઈ જાય. આ કેવી વાત છે? એક સ્વપ્નાની અંદર એક માણસે આઈસ્ક્રીમ ખાધું. તમે એવી રીતે અહીંયા મેગી ખાધી છે. એ જે દિવસે તમને સમજાવાનું શરૂ થશે, તે દિવસે આ જડતા જવા માટે તમે ચંપલ પહેરતા જ નથી ખરેખર. આ ધરતી ધરતી નથી, આ ચૈતન્ય છે, શુદ્ધ ચેતન. પરત તમે ગતિ કરવી પડશે. દેહ ચિદાકાશ સ્વરૂપ છે એ શોધ.

તમારે એટલે ગતિ ને પ્રગતિ બી નથી. કશું ઉપર, નીચે, આમ, તેમ કશું નથી. કોઈ દિશાઓ જ નથી. સાવ દિશા વિહીન થઈ ગયા.

હવે તમે સંસાર લોક જેને કહે છે કે ભાન ભૂલી ગયા, એવા ભાનમાં તમે આવો. સંસારના લોકો શું કહે છે? "આ ભાઈ તો ભાન ભૂલી ગયા. આમ કરીને બેઠા છે." ચિદાકાશ અંદરથી પેલો સમજતો હોય કે હું ચિદાકાશ છું. "આ ભાઈ તો ભાન ભૂલી ગયા, ખબર નથી. જગાડો, જગાડો." એ જાગે? પેલો જાગતો હોય, "હું ઊંઘમાં છે? શું જગાડી રહ્યા છો?" બોલો, કેવી વાત કરો! એટલે બસ, આજ પછી જેને હસ્યા જ કરતો. આ બધું આવી રીતે આ લાઇફમાં આવી રીતના જોશો ને, એવો આનંદ, એવો આનંદ. અને તમે કશું છો જ નહીં. શું? ચિદાકાશ સિવાય તમે કશું છો જ નહીં. તો તમારે કોઈ બંધન છે? એનું કોઈક દોરી બાંધે ચિદાકાશને? એના જેવું છે. આને બાંધતા હતા ને આમ આમ કરીને. બસ, એ સંજ્ઞા બહુ પહેલા આપી દીધી હતી. એની એ જ વાત છે.

તો દરેક બંધનનો ખ્યાલ પહેલા તોડી નાખો. કોઈ પણ માણસ કઈ અજ્ઞાની આવીને તમને કંઈ પણ કહે, તો એ તો બ્રહ્મમાં છે અને તમને કહી રહ્યો છે. તમે એની વાત પકડીને ચાલશો કે જ્ઞાનીની વાત પકડીને ચાલશો? આ જ્ઞાન વશિષ્ઠ મુનિએ રામને આપ્યું હતું, બરાબર? એમની પાસે આવ્યું, તો અમે તમને આપીએ છીએ. હવે તમારી અંદર આ જ્ઞાન તો હતું જ, તો શું થયું? ચિદાકાશ જ ખાલી ખુલ્લું થયું. ભ્રાંતિ ઉડી ગઈ. ભ્રાંતિ છે એ ઝાકળ છે. કેવી ઝાકળ? ઝાકળ બહુ વ્યાપે. અમે આપણા ક્યાં ગયા હતા? ક્યાંક ગયા. હા, રાજસ્થાન ગયા. જેસલમેરથી નીકળ્યા અને જોધપુર જતા હતા. સવારમાં આઠ વાગ્યે ગાડી ચાલુ કરી. આવું ઝાકળ આમ જો આકાશમાં દેખાય ને, એવું થીક બિલકુલ. એટલે આ મારા ગાડીના આગળથી તમને ૨૦ ફૂટ માંડ દેખાય એટલું થીક બધું હતું. પણ એ ઝાકળમાંથી સામે ગાડી આવે ને, એનું લાઇટ ચાલુ રાખે એટલે આપણને ખ્યાલ આવે કે આખો ખાવા આવી રહ્યું છે.

બાકી ખબર જ ન પડે એટલું બધું જ હતું.

હવે તો એના અંદર અમારી ગાડી ચલાવતા બધા ગયા. તે પેલું ૧૧:૦૦ થયા, સૂર્યનારાયણનો તડકો આવ્યો. શું થયું? સૂર્યનારાયણનો તડકો આવ્યો. તો આ ઝાકળ હતું એ ધીમે ધીમે જે ઘટ્ટ હતું ને, ધીમે ધીમે ધીમે પાતળું પડતું ગયું. ધીરે ધીરે ૧૨:૦૦ વાગતા સુધી બધું ઉડી ગયું. પછી ચોખ્ખું દેખાય, ૫૦ ફૂટ, ૧૦૦ ફૂટ દૂરનું પણ દેખાવા માંડ્યું. શું થયું? બે ઘટના એક સાથે બની. પહેલાય સૂર્ય હતો, પહેલા ઝાકળનું કંઈ ન થયું. પણ એની હાજરી, પ્રખરતા જેને કહેવાય, સૂર્યનો પાવર વધતો ગયો, વધતો ગયો, વધતો ગયો. એટલે શું થયું? આને એની પર, ઝાકળ પર કામ કર્યું. તો બધું ઝાકળને એ તેજે ઉડાડી દીધું. આમ કરીને આપણે આમ હીલિંગ કરતા હતા, ખબર? ત્યારે શું કરતા હતા? ભાઈ, ડાઘા પડી ગયા, વિકારો બધા એનર્જીના ગોટા થઈ ગયા હોય બધા. આપણે આમ પકડીને આમ કરીને આમ લઈ ગયું અને ફેંકી દીધું.

અહીં શું થતું હતું? આ એનર્જી તો એનું તેજ હતું. એ તેજ વડે આ વિકારને આમ પકડી લીધો અને ફેંકી દીધો. આપણે આ કર્યું હતું. પ્રાણ તેજ વડે વિકાર જાય, સમજાયું? બધા વિકારો ઊડી જાય. એટલે કીધું કે પરમ તેજ તું જ છે. એટલે જેવું તને ખ્યાલ આવશે એટલે પછી કેવું લાગશે? "સૂર્યોનો સૂર્ય તો હું છું." બધા સૂર્યો, આ તો ૧૧ સૂર્યો છે, એકાદશ જેને કહેવાય, બરાબર? તો બધા સૂર્યો, એ બધાને લાઇટ આપનારો પાવર ચિદાકાશ મૂળ રૂપે હું છું. જેમાંથી એ બહાર આવ્યો, સૂર્ય બન્યો. પણ મેં મારું સ્વરૂપ છોડ્યું. એ ભલે બહાર આવે, એને જે કરવું હોય એ કરે. સૂર્ય જોડે મારે કોઈ લેવા દેવા નથી. હવે સૂર્ય જેમાંથી બહાર આવ્યો હોય, સૂર્ય કોનું કહ્યું માનશે? ચિદાકાશનું જ કહ્યું માને ને? છોકરો બાપાનું જ કહ્યું માને છે ને? માનું જ કહ્યું માને છે ને? બસ, એટલે આ એનું સેકન્ડરી રૂપ છે.

તો હંમેશા પ્રિન્સિપલને એ આધીન જ હોય. હવે જ્યારે હું ચિદાકાશરૂપ થઈ ગયો, એટલે સમસ્ત બધું જે કંઈ છે તે મારા અધીન છે. મૂળ અધિષ્ઠાન કોણ છે આ બધાનું? હું છું. કેમ સમજાય? શાસ્ત્રની ભાષામાં હવે થોડીક વાત કરીએ. તો બધાનું અધિષ્ઠાન હું છું. હું ચિદાકાશરૂપ છું. પરમાકાશ પરમ તત્વ છે. મારા માંથી સૂર્ય, ચંદ્ર, અગ્નિ, વાયુ બધા બહાર નીકળ્યા. મારા માંથી જ આ પાંચ તત્વો.

બી, મેં આમ આમ કરીને આમ બહાર કાઢ્યા છે. આમ પાંચ લખોટીઓ બહાર નાખોને, એવી રીતના બીજી એક લખોટી ભાગી કરી, એના એક ટુકડો કરી નાખ્યો એટલા ભાગમાંથી. પછી પાછા એનો બીજો ટુકડો કરના, તો એવડા આમ આકાશની અંદરથી પાછી મેં છે ને, તો કેટલો બધો વાયુ બને! એ વાયુના પાછા મેં ટુકડા કર્યા અને પછી એના પછી એમાંથી એમાં હું પ્રગટ્યો છે તે જ. એટલે એના જ પાંચ ટુકડા કર્યા અને પછી તો એના પાંચ ટુકડા કર્યા તો જળ પ્રત્યે પૃથ્વી આવી ગઈ, બધું થઈ ગયું. હવે આનો જે અડધો ભાગ બાકી રહ્યો હતો, તેમાંથી છે ને, તો આખું આ બોડી બનાવી અને અડધો ભાગ જે બાકી રહ્યો હતો, તેમાંથી આ બધી સમષ્ટિ બનાવી. બે વસ્તુઓ વ્યક્તિ અને સમષ્ટિ રૂપે અલગ અલગ થઈ ગઈ.

હવે આવું પાછું એક જ નહીં, અનંત બોડી બને. એક પરમાણુમાં અનંત સૃષ્ટિઓ સમાય. તમારા બોડીની અંદર અનંત છે બધા જીવડા, જેમ કે એવી રીતના બધું રહે. આટલા બધા એક પૃથ્વી ઉપર, પછી બીજી પૃથ્વી ઉપર જાવ તોય આવું બધું ખીચોખેચનું અકડે થટ તહીં ટ્રાફિક જામ થતો હોય, આપણે પતા લાગ્યું. બરાબર બધુંય ચાલતું હોય. આવું ને આવું કંઈ ના કંઈક નથી, પણ આ માનો કે ૨૧મી સદીમાં ચાલે એનું પેલું શું કહેવાય, પ્રોગ્રેસનું માપ આપણે સમજીએ, તો કોક ૧૮મી સદીમાં હોય તો કોઈ ૩૪મી સદીમાં હોય. તો બધી બહુ છે અનંતા અનંત, પણ એકબીજાને એકબીજા સાથે પરસ્પર સ્પર્શ કરતી નથી. એટલે સંબંધિત નથી. એટલે અહીં વાળો ત્યાંને ત્યાં વાળો અહીંને કોઈ દાડો જાણતો નથી. પણ જે જુદાઘા સ્વરૂપ બની ગયું હોય, તો બધાની જગ્યાએ ઉપલબ્ધતા છે. એટલે બધી સૃષ્ટિઓમાં પોતે જ હા, આ વિદ્યમાન જ છે.

એટલી એ જાણી શકે. એટલે ત્યાની હકીકતો આપણને બોલાય. બધું કંઈ કહેવું હોય તો કંઈ આવી સ્થિતિ થાય. શા માટે, કોને ઇમ્પ્રેસ કરવાનો? પેલો બી તો એ જ છે. જો તમને ખબર પડી ગઈ છે, તો તમે એવી ભૂલ કરશો નહીં.

ચલો, એક પ્રશ્ન. તમે એમ કીધું, "આમ કરે એટલે સિદ્ધિ પ્રગટ થાય." એ ગુરુ શિષ્ય હોય, એ ગુરુ સેવા કર્યા કરે, પણ ગુરુ કોઈ દિવસ શીખવાડે નહીં કે આવું કરવા જ થાય. પણ ગુરુમાં એટલી લાલચ હોય તો એવી સિદ્ધિ પ્રગટ થઈએ કે લાલચ હોવા છતાંય ગુરુમાં એમ નહીં, "આવું આવી રીતે કહે એટલે સિદ્ધિ પ્રગટ થાય," ને એ બધું જતું રહે. પછી જ ન થાય. આ બધું સિદ્ધિ એટલે કેવું છે? અભ્યાસ છે. એટલે તમે ૧૦ દિવસ એક સરખી દાળ બનાવી, તો તમને દાળ બનાવવાની સિદ્ધિ પ્રગટ થઈ ગઈ. બસ, અભ્યાસ. એમ નહીં, એટલી એકાગ્રતા ને એવું બધું આવે તો સુધી ઓટોમેટિક ન થઈ જાય? ના, એ બધુંય આવી ગયું એની અંદર. એટલે સિદ્ધિ અમુક લેવલનો એનો અભ્યાસ થઈ ગયો એટલે એને આપી દીધું કે ભાઈ તું બી.એ. પાસ છું. ગુરુને એમ નહીં, પણ આટલો અભ્યાસ કરે તો એટલું શુદ્ધિ ન થઈ જાય અંદર બધી કે આવો લોભ ને બધું જતું રહે એવી?

હા, પણ એટલે એનું ધ્યાન સિદ્ધિ પર હોય તો સિદ્ધિ પ્રગટ થશે. પણ જેને આ બધું નથી જોતું, એને જ્ઞાન પ્રગટ થશે. વાત તો એ જ છે ને?

અને પેલું કીધું, "પાંચ લાખ વર્ષે જાગે નિર્વિકલ્પ સમાધિમાંથી, તો પછી વાસના ઊભી થાય પાછી શરીરની." પણ એ પાંચ લાખ વર્ષે એટલું ચિદાકાશમાં રહ્યો હોય, ચિદાકાશમાં જ નિર્વિકલ્પ સમાધિ થઈ હોય, તો એને આટલી બધી વાસના જતી રહેવી ત્યારે જ પાંચ લાખ વર્ષ રહી શકે ને એમ નિર્વિકલ્પમાં? ના, એ પહેલાય રહી શકે છે. સંપૂર્ણતા તો જ્યારે આવે ત્યારે. એટલે હજી યુનિવર્સિટી શું શબ્દ કીધો? યુનિવર્સિટીમાં જઈને તમે એબીએ થાવ તો તમે ત્યાં જ હોવ છો. એમએ થાવ તોય તમે ત્યાં જ હોવ છો. પીએચડી થયા પછીયે ત્યાં જ છેક સુધી. અને પોસ્ટ ડોક્ટરલ રિસર્ચ કર્યા કરતા હોય તો પણ તમે ત્યાં યુનિવર્સિટીમાં જ હોવ ને! ક્યાંય બીજે હો બતાડો તો. મૂળ વાત તો યુનિવર્સિટીમાં વાત છે. કેમ્પસની બહાર તો તમે જતો જ. ચિદાકાશમાં હોય, કેમ્પસની બહાર ન હોય. ચિદાકાશમાં તો અલ્ટીમેટલી પહોંચશે.

સંપૂર્ણતાનું પોતાને પ્રગટીકરણ કરશે ત્યારે. આ તો બધું વચ્ચે છે. આ બધા ડખા છે. એટલા માટે કીધું ને કે આ સાંકળો છે, તને બાળી નાખશે. તું આમાં પડીશ તો પેલું ચૂકી જઈશ. આ મારી આંગળી સામે તું જોઈશ તો મને જોવાને તું ચૂકી જઈશ. અહીં જો ધ્યાન આપ એમ કહું. તું અહીં જો જો જો કરીશ તો મને નહીં જોઈ શકે. સમજાય છે? કેમ? ટોટલ એટેન્શન અહીંયા જ છે તારું. આ બી હું છું ને આ બી હું જ છું. છતાં પણ જો આટલું તું જાણી શકે છે, જોઈ શકે છે. પણ આ સંપૂર્ણતાને તું જોઈ કે જાણી શકે. એટલે નિર્વિકલ્પ સમાધિનું ફોકસ રહે ને ચિદાકાશનું જતું રહે. એટલે એવું એમ કે એમ કહી શકીએ. એટલે ચિદાકાશ સ્વરૂપમાં રહેવાને બદલે પેલો બાજુ નિરસમાધિના ફોકસમાં જતો રહે. ફોકસમાં જતો રહે એટલે ઓલું ડીફોકસ તો કરી રહ્યા છે. "મારે નિર્વિકલ્પ સમાધિ કરવી છે, મારે સમાધિ કરવી છે." બધા, "મારે યોગનું આમ કરી નાખવું છે, મારે ફલાણું જોવું." ફોકસ બદલાઈ ગયો.

ફોકસ બદલાઈ ગયું. ઓલું ડીફોકસ થઈ ગયું. પેલું ડીફોકસ આ ફોકસમાં આવે તો ઓલું બધું ધ ફિગર-ગ્રાઉન્ડ રિલેશન છે. તો પેલાને રહે નહીં યાર. એમાં બધું છે. એમાં બધું જ સમાયું છે. હા, એમાં બધું સમાયેલું છે. પૂર્ણ જ છે, સંપૂર્ણ. બસ, એ તને ખબર હોવું. અનુભવ કર્યા બસ. અને એ ઇન્દ્રિયોથી નહીં, મનથી નહીં, ચિત્તથી નહીં, આત્મા વડે આત્માને. એટલે આત્મા વડે આત્માને તું કેવી રીતે ચાલશે? આમ કરીને આમ જોશે એટલે ચાલશે. આ બધું ચિદાત્મા સત છે. વાત છે જ નહીં. બધું ચિદ દર વખતે ઉડાડ્યા કરવા. આ નથી. જે દાડે તમારું સંપૂર્ણ નથી વાળું પૂરું થઈ જતું તું, તો આ પૂજવાનું છે. બરાબર ને? તમે ૩૨ ચકલીઓ બેસાડી હોય, એક પછી એક ચકલી ઉડાડ્યા કરો. અમે શું કરી? આમ કરી તો બધી ૩૨ ચકલીઓ ઉડી ગઈ. બોલો, કોણ સહેલો રસ્તો કરે ને એના જેવું. આપણે કહી દીધું, "હું આમાં રહેવાનું નથી." આ જ્ઞાન છે, આ જ વિજ્ઞાન છે, આ જ પરમ તત્વ છે, આ જ બધું જે કંઈ હોય એ સંપૂર્ણતાનું.

આ એટલે આ બધું કરવા પણા ઉપર જેવા જાશે ને.

માણસ હોય એટલે ગૂચવાશે. પણ આ તમારે જાણવાનું. અને પછી એ કરતો હોય તો આપણે એને ચિદાતા સ્વરૂપ ઉપર જાતા નહી કે 'આવું આમ કરે છે, રવિ આવું કરે છે, રવિ આવું કરે છે.' નહી.

કાલે પાછ પાછું આમ નીલેશભાઈનું આવે. નીલેશ, અલ્યા, તારું ફોકસ બદલાય તો વૃત્તિ એ જ રહી. કેમ? તો કે તું પહેલા આની ટીકા કરતો તો, હવે આની કરવા. તો બધાને ટીચવાનું બંધ કરને! તો પછી તને લોકો ટીચવાનો બંધ કરશે. કારણ કે તું આમ કરીશ એટલે સામેથી આવવાનું જ છે.

આ વ્યવહાર છે, ભઈ. તે આપી હોય એટલે તને મળશે. આવડા આપણેને વ્યવહાર બંધ કરી દેવા.